Right to Repair w UE: prawo do naprawy zamiast wymiany do 2026

Dyrektywa Right to Repair to unijny przepis, który zmieni sposób, w jaki konsumenci mogą się odnosić do uszkodzonych urządzeń elektronicznych. Od 31 lipca 2026 roku producenci będą zobowiązani ułatwiać naprawy zamiast zmuszać kupujących do wymiany sprzętu na nowy.

Czym jest Right to Repair i dlaczego to ważne?

Prawo do naprawy to inicjatywa Unii Europejskiej mająca na celu zmniejszenie ilości elektroodpadów i promocję bardziej zrównoważonego podejścia do konsumpcji. Rocznie w Unii powstaje około 35 milionów ton elektroodpadów, z których wydobywa się 30 milionów ton surowców. Jednocześnie produkcja i przetwarzanie tych odpadów generuje 261 milionów ton emisji CO2 rocznie.

Badania przeprowadzone przez Eurobarometr w 2020 roku wykazały, że 77% obywateli UE woli naprawić posiadany sprzęt zamiast kupować nowy. Dodatkowo 79% respondentów uważa, że producenci powinni ułatwiać naprawy swoich produktów. Te dane pokazują wyraźną lukę między oczekiwaniami konsumentów a obecnymi praktykami branżowymi.

Jakie zmiany w gwarancji przyniesie nowa dyrektywa?

Jedną z kluczowych zmian jest rozszerzenie okresu ochrony konsumenta. Dotychczasowy standard to 2 lata gwarancji. Dyrektywa Right to Repair wprowadza zasadę, że jeśli konsument wybierze naprawę zamiast wymiany urządzenia, otrzyma dodatkowy rok ochrony — razem 3 lata.

To rozwiązanie ma zachęcić kupujących do wyboru naprawy, oferując im dłuższy okres, w którym mogą liczyć na wsparcie producenta. Stawki za usługi serwisowe mają być „rozsądne”, choć dokładne wytyczne będą określone w procesie wdrażania dyrektywy.

Co producenci będą zobowiązani udostępniać?

Nowe przepisy zakazują producentom utrudniania dostępu do elementów niezbędnych do naprawy sprzętu. Obowiązki obejmują:

• Części zamienne — producent nie może ograniczać dostępu do komponentów potrzebnych do naprawy
• Dokumentacja techniczna — instrukcje, schematy i manuale muszą być dostępne
• Narzędzia specjalistyczne — producent nie może blokować dostępu do sprzętu potrzebnego do naprawy
• Serwisy niezależne — zakaz blokowania napraw poza autoryzowanymi serwisami producenta

Konsument otrzyma również europejski formularz informacyjny o naprawie, który będzie bezpłatny. Warunki zawarte w tym dokumencie obowiązywać będą przez 30 dni.

Harmonogram wdrażania w Unii i Polsce

Element	Termin
Wdrożenie dyrektywy w UE	31 lipca 2026 r.
Opublikowanie projektu ustawy UOKiK	15 czerwca 2026 r.
Skierowanie projektu do uzgodnień	24 sierpnia 2026 r.
Planowane przyjęcie projektu w Polsce	IV kwartał 2026 r.

Co to oznacza dla polskich konsumentów?

W Polsce przepisy Right to Repair nie obowiązują jeszcze. Wdrażanie dyrektywy odbywać się będzie poprzez projekt ustawy przygotowywany przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Projekt został opublikowany 15 czerwca 2026 roku, a jego przyjęcie planowane jest na czwarty kwartał 2026 roku.

Dla polskich konsumentów oznacza to, że od czwartego kwartału 2026 roku będą mieć prawo do naprawy sprzętu elektronicznego na warunkach ustalonych przez unijną dyrektywę. Producenci działający na polskim rynku będą zobowiązani dostosować się do nowych standardów — niezależnie od tego, czy sprzęt został zakupiony w Polsce, czy importowany z innego kraju UE.

Praktycznie rzecz biorąc, polscy kupujący będą mogli wymagać od producentów udostępnienia części zamiennych, dokumentacji i możliwości naprawy w niezależnych serwisach. Jeśli wybiorą naprawę zamiast wymiany, otrzymają dodatkowy rok ochrony gwarancyjnej.

Jak przygotować się na wejście nowych przepisów?

Choć przepisy wejdą w życie dopiero w drugiej połowie 2026 roku, warto już teraz być świadomym swoich praw. Konsumenci powinni:

• Zbierać dokumenty dotyczące gwarancji i napraw swoich urządzeń
• Sprawdzać, czy producent już teraz oferuje części zamienne i dokumentację techniczną
• Zapoznać się z możliwościami naprawy poza autoryzowanymi serwisami
• Śledzić komunikaty UOKiK dotyczące wdrażania dyrektywy w Polsce

Producenci elektroniki, z kolei, muszą przygotować się na zmianę modelu biznesowego. Zamiast promowania wymiany sprzętu, będą zmuszeni wspierać jego naprawy i udostępniać niezbędne zasoby niezależnym serwisantom.