Produkty cyfrowe i AI: nowe prawa konsumenta od 2026 roku

Nowa reforma odpowiedzialności producenta za produkty cyfrowe zmieni sposób, w jaki konsumenci mogą domagać się ochrony swoich praw. Od grudnia 2026 roku wchodzą w życie przepisy wdrażające unijną dyrektywę 2024/2853, która po raz pierwszy w tak kompleksowy sposób reguluje bezpieczeństwo oprogramowania, aktualizacji, produktów zawierających sztuczną inteligencję oraz towarów kupowanych przez platformy internetowe.

Kiedy zmieniają się zasady odpowiedzialności producenta?

Nowe regulacje wejdą w życie 9 grudnia 2026 roku. Projekt ustawy, oznaczony jako UC163, trafia do Rady Ministrów w czwartym kwartale 2026 roku, co oznacza, że procedura legislacyjna powinna być zakończona przed końcem roku. Daje to producentom, dystrybutorem i platformom internetowym czas na przygotowanie się do nowych wymogów.

Co dokładnie obejmuje nowa reforma?

Przepisy obejmują bardzo szeroką gamę produktów cyfrowych. Dotyczy to tradycyjnego oprogramowania, aktualizacji i łatek bezpieczeństwa, a także nowszych rozwiązań takich jak produkty zawierające elementy sztucznej inteligencji. Reforma reguluje również sprzedaż towarów cyfrowych za pośrednictwem platform internetowych, co jest szczególnie istotne w erze e-commerce’u.

Istnieje jednak ważne wyłączenie. Darmowe i otwarte oprogramowanie, które zostało opracowane poza działalnością gospodarczą (czyli na zasadzie wolontariatu lub zamiłowania), nie podlega nowym wymogom odpowiedzialności. To rozwiązanie ma chronić społeczność open source’owych projektów przed nadmiernym obciążeniem regulacyjnym.

Za co dokładnie odpowiada producent?

Producent będzie odpowiadać za niebezpieczeństwo wynikające nie tylko z samego produktu w momencie sprzedaży, ale także z jego późniejszych zmian. Oznacza to odpowiedzialność za:

• aktualizacje i modernizacje wprowadzane po zakupie,
• brak koniecznych aktualizacji bezpieczeństwa,
• zagrożenia wynikające z kontroli, jaką producent utrzymuje nad produktem po jego sprzedaży.

Ważne jest wyjaśnienie: pojawienie się nowej, ulepszonej wersji produktu nie będzie automatycznie oznaczać, że wcześniejsza wersja była niebezpieczna. Producent będzie odpowiadać wyłącznie za rzeczywiste zagrożenia dla bezpieczeństwa, a nie za zwykłą przestarzałość funkcjonalną.

Jakie szkody są objęte ochroną?

Nowe prawo wprowadza kompleksową ochronę konsumenta, obejmującą różne rodzaje szkód:

Rodzaj szkody	Zakres ochrony
Szkoda na osobie	Uszkodzenie ciała, obrażenia
Uszczerbek na zdrowiu psychicznym	Trauma psychiczna, zaburzenia psychiczne
Szkoda w innym mieniu	Uszkodzenie lub utrata innych przedmiotów
Zniszczenie lub uszkodzenie danych	Utrata, uszkodzenie lub niedostępność danych użytkownika

Ta ostatnia kategoria jest szczególnie ważna w kontekście produktów cyfrowych, gdzie dane stanowią często największą wartość dla konsumenta.

Jaka jest rola dystrybutora i operatora platformy?

Przepisy wprowadzają jasne zasady dotyczące odpowiedzialności pośredników w łańcuchu dystrybucji. Dystrybutor ma obowiązek wskazania producenta lub dostawcy w ciągu miesiąca od zgłoszenia problemu. Jeśli tego nie zrobi, może być traktowany jako odpowiedzialny za produkt.

Operatorzy platform internetowych mogą być również pociągnięci do odpowiedzialności w określonych warunkach. Oznacza to, że duże portale sprzedażowe nie będą mogły całkowicie umywać rąk od bezpieczeństwa produktów cyfrowych oferowanych przez sprzedawców trzecich.

Jakie nowe narzędzia proceduralne otrzymują konsumenci?

Reforma wprowadza również zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego, które mają ułatwić konsumentom dochodzenie swoich praw. Nowe rozwiązania dowodowe będą wspierać konsumentów w procesach sądowych, gdzie będą musieli udowodnić związek między wadą produktu a poniesioną szkodą.

Co to oznacza dla Ciebie jako konsumenta?

Reforma ma praktyczne znaczenie dla każdego, kto kupuje oprogramowanie, aplikacje, produkty z AI lub jakiekolwiek cyfrowe usługi. Po wejściu w życie nowych przepisów będziesz mieć znacznie silniejszą pozycję w przypadku problemów z bezpieczeństwem produktu. Jeśli oprogramowanie spowoduje utratę twoich danych, uszkodzenie innego sprzętu lub psychiczne konsekwencje, będziesz mógł dochodzić odszkodowania od producenta.

Oznacza to również, że producenci będą zmuszeni bardziej poważnie traktować bezpieczeństwo swoich produktów i regularnie wydawać aktualizacje. Brak aktualizacji bezpieczeństwa będzie mógł być podstawą do złożenia reklamacji. Jednocześnie pamiętaj, że zwykłe przestarzałenie funkcjonalne produktu (gdy pojawi się nowsza wersja) nie będzie automatycznie upoważniać cię do żądania odszkodowania.

Dla kupujących przez platformy internetowe zmiana oznacza również większą ochronę — operatorzy platform będą musieli być bardziej czujni w kwestii bezpieczeństwa produktów cyfrowych oferowanych przez sprzedawców.