UOKiK zyska nowe uprawnienia. Co się zmieni dla konsumentów?

Polska ochrona konsumentów przechodzi istotną transformację. Projekt nowelizacji przepisów, który trafił do Rządowego Centrum Legislacji, znacząco rozszerza uprawnienia Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w walce z nieuczciwymi praktykami rynkowymi i naruszeniami praw nabywców.

Jakie nowe narzędzia otrzyma UOKiK?

Prezes UOKiK Tomasz Chróstny wnioskuje o przyznanie Urzędowi szeregu dodatkowych uprawnień, których celem jest lepsze egzekwowanie praw konsumentów. Najistotniejszą zmianą jest możliwość przeprowadzania zakupów kontrolowanych, podczas których pracownicy Urzędu będą mogli posługiwać się innym imieniem, nazwiskiem i adresem e-mail. Tego rodzaju działania pozwolą na weryfikację faktycznych praktyk sprzedawców bez ich wcześniejszej wiedzy — podobnie jak w tajnych wizytach w sklepach stacjonarnych.

Oprócz tego UOKiK będzie uprawniony do żądania od operatorów serwisów internetowych usunięcia treści naruszających prawa konsumentów. Jeśli treść pozostanie niedostępna, Urząd będzie mógł nakazać blokowanie dostępu do interfejsu serwisu, a w skrajnych przypadkach — wyłączenie całej strony internetowej. Te narzędzia mają szczególne znaczenie w dobie e-commerce’u, gdzie praktyki naruszające prawa nabywców mogą rozprzestrzeniać się szybko i na dużą skalę.

Czy UOKiK będzie mógł przeszukiwać podejrzane firmy?

Tak — projekt przewiduje znaczące rozszerzenie uprawnień przeszukania. Dotychczas możliwość przeprowadzenia przeszukania w siedzibie przedsiębiorcy przysługiwała Urzędowi wyłącznie w sprawach dotyczących naruszeń konkurencji. Nowa regulacja umożliwi UOKiK przeprowadzenie przeszukań również w przypadkach, gdy dochodzi do naruszeń zbiorowych interesów konsumentów. To krok naprzód w możliwościach gromadzenia dowodów w sprawach dotyczących oszustw handlowych, nieuczciwych praktyk marketingowych czy sprzedaży towarów niespełniających standardów bezpieczeństwa.

Skąd wynika potrzeba zmian?

Projekt nowelizacji stanowi odpowiedź na wymogi wynikające z rozporządzenia CPC (Consumer Protection Cooperation Regulation). Unia Europejska konsekwentnie wzmacnia narzędzia ochrony konsumentów na poziomie krajowych organów, a polska regulacja musiała zostać dostosowana do wspólnych standardów. Zmiana ta wpisuje się w szerszą strategię unijną, której celem jest skuteczniejsza walka z praktykami naruszającymi prawa nabywców na całym rynku wewnętrznym.

Jak zmieni się opodatkowanie rekompensaty?

Projekt wprowadza ważną zmianę w podatkowaniu. Rekompensaty wypłacane konsumentom za naruszenie ich zbiorowych interesów oraz za nieuczciwych praktyk rynkowych będą zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych. Oznacza to, że konsumenci, którzy otrzymają odszkodowanie w wyniku działań UOKiK, nie będą musieli płacić podatku od tej kwoty. To rozwiązanie ułatwia faktyczne naprawienie szkody i zwiększa rzeczywistą korzyść dla poszkodowanych.

Aspekt	Dotychczasowy stan	Zmiana w projekcie
Zakupy kontrolowane	Niemożliwe pod zmienioną tożsamością	Możliwe z innym imieniem, nazwiskiem i e-mailem
Żądanie usunięcia treści	Brak uprawnień	Prawo do żądania usunięcia naruszających treści
Blokowanie dostępu	Niedostępne	Możliwość blokowania interfejsu serwisu
Wyłączenie strony	Niedostępne	Możliwość nakazania wyłączenia strony
Przeszukania	Tylko w sprawach konkurencji	Również w sprawach naruszeń praw konsumentów
Opodatkowanie rekompensaty	Podatek od odszkodowania	Zwolnienie z PIT

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla zwykłego konsumenta zmiany te oznaczają wzmocnienie mechanizmów ochrony. Po pierwsze, Urząd będzie dysponować bardziej efektywnymi narzędziami do weryfikacji uczciwości praktyk sprzedawców, szczególnie w handlu elektronicznym. Jeśli dojdzie do naruszenia Twoich praw zbiorowo z innymi nabywcami, UOKiK będzie mógł szybciej i bardziej stanowczo interweniować — zarówno poprzez żądanie usunięcia oszukańczych ogłoszeń, jak i poprzez przeprowadzenie przeszukań w siedzibie przedsiębiorcy.

Po drugie, projekt zmienia zasady nakładania kar przez Urząd, porządkując procedury egzekwowania. Chociaż maksymalna wysokość kar pozostaje bez zmian, nowa regulacja ma zapewniać większą spójność i przejrzystość w podejmowaniu decyzji przez UOKiK.

Po trzecie, jeśli będziesz uczestnikiem procesu naprawy zbiorowych naruszeń i otrzymasz rekompensatę, nie będziesz musiał płacić od niej podatku. To bezpośrednia korzyść finansowa dla poszkodowanych konsumentów.

Projekt nowelizacji, opublikowany przez prezesa UOKiK Tomasza Chróstnego, jest wyrazem rosnących oczekiwań wobec organów ochrony konsumentów. W erze cyfryzacji handlu, gdzie oszustwa mogą rozprzestrzeniać się błyskawicznie, wzmocnienie uprawnień Urzędu jest konieczne do efektywnej obrony praw nabywców.