UOKiK otrzyma nowe uprawnienia. Co się zmieni dla konsumentów?

Urząd Ochrony Konkurencji i Ochrony Konsumentów otrzyma znacznie szersze możliwości działania. Projekt nowelizacji, który trafił do konsultacji, wprowadza rozwiązania mające wzmocnić pozycję konsumentów w sporach z przedsiębiorcami i przyspieszyć reakcję na naruszenia ich praw.

Jakie nowe uprawnienia otrzyma UOKiK?

Urząd będzie mógł przeprowadzać tzw. zakupy kontrolowane pod fałszywą tożsamością. To oznacza, że inspektorzy będą dokonywać transakcji, posługując się zmienionymi danymi osobowymi — innym imieniem, nazwiskiem, adresem zamieszkania i adresem mailowym. Dane te pochodzić będą z bazy danych Prezesa Urzędu, co zapewni pełną kontrolę nad procesem i dokumentacją dowodów naruszenia.

Dodatkowo Urząd zyska uprawnienia do bezpośredniej ingerencji w treści publikowane w sieci. Będzie mógł żądać usunięcia zawartości naruszającej prawa konsumentów z interfejsów internetowych oraz nakazywać ograniczenie dostępu do stron internetowych. W skrajnych przypadkach UOKiK będzie uprawniony do nakazania usunięcia domeny i jej zarejestrowania na siebie.

Czy przeszukania będą rozszerzone?

Tak. Dotychczasowe kompetencje Urzędu w zakresie przeszukań w miejscach prowadzenia działalności gospodarczej dotyczyły przede wszystkim spraw konkurencyjnych. Nowelizacja zmienia ten zakres — przeszukania będą mogły być przeprowadzane również w sprawach o naruszenie praw konsumentów. To daje UOKiK narzędzie do szybszego zgromadzenia materiału dowodowego w przypadkach, gdzie przedsiębiorca celowo utrudnia dostęp do informacji lub dokumentów.

Uprawnienie	Zakres przed zmianą	Zakres po zmianie
Zakupy kontrolowane	Brak możliwości	Pod zmienioną tożsamością
Usuwanie treści z sieci	Brak możliwości	Żądanie usunięcia z interfejsów
Ograniczenie dostępu	Brak możliwości	Możliwość nakazania
Zarządzanie domenami	Brak możliwości	Możliwość usunięcia i rejestracji
Przeszukania	Tylko sprawy konkurencyjne	Również sprawy konsumenckie

Czy zmienia się wysokość kar?

Nowelizacja nie wiąże się ze zmianą wysokości sankcji finansowych, które UOKiK może nakładać na przedsiębiorców. Projekt skupia się na rozszerzeniu narzędzi operacyjnych, a nie na zaostrzeniu kar. To oznacza, że grzywny pozostaną na obecnym poziomie, ale Urząd będzie miał więcej sposobów na wykazanie naruszenia i szybsze działanie.

Co oznacza zwolnienie z podatku dla rekompensat?

Osoby, które otrzymają odszkodowanie od UOKiK za naruszenie swoich praw konsumenckich, będą zwolnione z podatku dochodowego od tych świadczeń. To zmiana korzystna dla konsumentów — całość rekompensaty trafi do ich kieszeni bez podziału na podatek. Rozwiązanie to zachęca również do bardziej aktywnego działania Urzędu w dochodzeniu roszczeń zbiorowych na rzecz poszkodowanych.

Dostosowanie do standardów unijnych

Zmiany w ustawie mają na celu implementację unijnego rozporządzenia CPC (Cooperation between national authorities responsible for the enforcement of consumer protection laws), które definiuje standardy współpracy między organami ochrony konsumentów w Unii Europejskiej. Polska dostosowuje w ten sposób swoje prawo do wymogów wspólnotowych, co powinno wzmocnić pozycję konsumentów w całej UE.

Kiedy wejdą w życie nowe reguły?

Projekt przewiduje wejście w życie zaledwie 14 dni po ogłoszeniu. To tempo sugeruje, że przepisy mogą wejść w życie stosunkowo szybko, bez długiego okresu przejściowego. Przedsiębiorcy będą musieli dostosować się do nowych wymogów w krótkim czasie.

Co to oznacza dla Ciebie?

Rozszerzenie uprawnień UOKiK to wiadomość przede wszystkim dla konsumentów, którzy mają problem z przedsiębiorcą. Urząd będzie dysponować bardziej efektywnymi narzędziami do dokumentowania naruszeń — zakupy kontrolowane ułatwiają wykazanie praktyk naruszających prawo, a możliwość usuwania treści z sieci przyspiesza działanie w przypadku oszukańczych ogłoszeń czy wprowadzających w błąd informacji.

Dla przedsiębiorców zmiana oznacza większą rygorystyczność kontroli. Urząd będzie mógł działać szybciej i bardziej efektywnie, szczególnie wobec firm operujących w sieci. Jeśli prowadzisz biznes online, warto upewnić się, że Twoje praktyki handlowe są zgodne z prawem — UOKiK będzie mógł łatwiej je zweryfikować.

Dla osób, które już dochodzą swoich praw, zmiana przynosi korzyść w postaci zwolnienia rekompensat z podatku. Jeśli otrzymasz odszkodowanie od Urzędu, nie będziesz musiał odprowadzać od niego podatku dochodowego.