Ustawa frankowa zmienia sądowe spory z bankami. Co się zmienia?

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego zmienia zasady postępowania sądowego w sporach między kredytobiorcami a bankami. Zmiana ta ma przyspieszyć rozpatrywanie spraw i wzmocnić pozycję konsumenta w procesie.

Kiedy kredytobiorca przestaje spłacać raty po wznowieniu sprawy?

Jedną z kluczowych zmian jest automatyczne wstrzymanie obowiązku spłacania rat przez kredytobiorcę z chwilą doręczenia bankowi pozwu. Rozwiązanie to działa z mocy prawa — nie wymaga wydawania dodatkowych orzeczeń czy zarządzeń przez sąd. Oznacza to, że kredytobiorca nie musi czekać na decyzję sędziego, aby wstrzymać spłatę; wstrzymanie następuje automatycznie w momencie złożenia pozwu.

Jakie nowe możliwości proceduralne otrzymają sądy?

Przepisy poszerzają arsenal narzędzi dostępnych dla wymiaru sprawiedliwości. Sądy będą mogły rozpoznawać sprawy frankowe na posiedzeniach niejawnych, co przyspieszy postępowanie bez udziału stron. Dodatkowo możliwe będzie przesłuchiwanie świadków w ramach posiedzeń zdalnych, a strony będą mogły złożyć zeznania na piśmie. Referendarze sądowi zyskają uprawnienia do umarzania postępowania po cofnięciu pozwu lub apelacji.

Te rozwiązania mają na celu zmniejszenie obciążenia sądów cywilnych, które przez lata borykały się z ogromną liczbą spraw frankowych. Prezydent Karol Nawrocki podkreślił, że sprawy frankowe stały się jednym z głównych źródeł przeciążenia sądów cywilnych.

Jak ustawa chroni kredytobiorcę przed presją banku?

Ustawa zawiera przepisy ograniczające możliwość wywierania presji na kredytobiorcę w trakcie procesu. Bank nie będzie mógł groźbą wypowiedzenia umowy lub wpisu do biura informacji kredytowej (BIK) zmuszać kredytobiorcy do rezygnacji ze sprawy. Tego rodzaju działania są postrzegane jako forma presji, którą ustawa ma ograniczyć.

Pełnomocniczka ministra sprawiedliwości ds. ochrony praw konsumenta, Aneta Wiewiórowska-Domagalska, podkreśliła, że dzięki nowym rozwiązaniom konsumenci zyskają skuteczniejszą ochronę, a sądy otrzymają narzędzia pozwalające prowadzić postępowania z większą efektywnością.

Co się zmienia w roszczeniach wzajemnych banku?

W sprawach, w których kredytobiorca dochodzi należności wynikających z nieważności umowy kredytu, ustawa daje bankowi możliwość dochodzenia roszczenia wzajemnego. Jednak termin na wytoczenie powództwa wzajemnego przez bank został przedłużony do momentu zakończenia postępowania w I instancji. Rozwiązanie to ma zapewnić równowagę między stronami procesu.

Jakie zmiany czekają Sąd Najwyższy?

Sąd Najwyższy otrzymał nowe uprawnienia w sprawach frankowych. Jeśli w sprawie, w której już przyjęto skargę kasacyjną kredytodawcy, nie występuje istotne zagadnienie prawne lub nie ma potrzeby wykładni przepisów prawnych, Sąd Najwyższy może zmienić postanowienie o przyjęciu do rozpoznania i odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej. To rozwiązanie ma zapobiegać niepotrzebnym opóźnieniom w Sądzie Najwyższym.

Harmonogram wdrażania ustawy

Etap	Data	Opis
Uchwalenie przez Sejm	Koniec maja 2024	Po kilku miesiącach prac komisji sprawiedliwości i praw człowieka oraz komisji gospodarki i rozwoju
Przyjęcie przez Senat	25 czerwca 2024	Druga izba parlamentu zatwierdziła ustawę
Podpis prezydenta	17 lipca 2024	Karol Nawrocki podpisał ustawę w życie

Co to oznacza dla kredytobiorców z frankowymi kredytami?

Ustawa ma przełomowe znaczenie dla setek tysięcy obywateli, którzy od lat czekają na rozstrzygnięcie sporów z bankami. Automatyczne wstrzymanie rat oznacza, że kredytobiorcy nie będą zmuszeni do spłacania rat w okresie trwania procesu — co stanowi znaczną ulgę finansową. Jednocześnie nowe procedury mają przyspieszyć rozpatrywanie spraw, skracając czas oczekiwania na wyrok.

Prezydent Nawrocki podkreślił, że ustawa ma „ograniczyć asymetrię sił między konsumentem a dużą instytucją finansową”. Oznacza to, że kredytobiorca, który ma mniejsze zasoby niż bank, otrzymuje dodatkową ochronę przed presją i manipulacją. Zakaz groźby wypowiedzenia umowy lub wpisu do BIK to konkretne narzędzie, które ma uniemożliwić bankowi wykorzystywanie swojej przewagi.

Dla wymiaru sprawiedliwości zmiana oznacza możliwość sprawniejszego rozpatrywania spraw. Posiedzenia niejawne, przesłuchania zdalne i zeznania na piśmie to rozwiązania, które zmniejszą obciążenie sądów i przyspieszą procesy. Referendarze sądowi będą mogli umarzać postępowania w określonych sytuacjach, co również przyspieszy procedury.

Ustawa weszła w życie po kilku miesiącach prac komisji sprawiedliwości i praw człowieka oraz komisji gospodarki i rozwoju. To pokazuje, że temat frankowców ma szerokie poparcie polityczne i jest traktowany priorytetowo przez instytucje państwowe.