Ustawa frankowa 2026: szybsze sądy i automatyczna ochrona kredytobiorców

Od 7 sierpnia 2026 r. weszła w życie ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących kredytów denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego — przepisy, które fundamentalnie zmieniają zasady postępowania sądowego w sprawach frankowych i wzmacniają ochronę praw kredytobiorców.

Jakie są główne cele nowej ustawy frankowej?

Ustawa frankowa nie przesądza o ważności umów kredytowych ani o wyniku konkretnych spraw — to istotne wyjaśnienie, które wiele osób źle interpretuje. Jej celem jest wyłącznie usprawnienie postępowań sądowych poprzez uproszczenie procedur i eliminację rozwiązań niepotrzebnie wydłużających procesy. Jak podkreśla dr Aneta Wiewiórowska-Domagalska, Pełnomocniczka Ministra Sprawiedliwości ds. Ochrony Praw Konsumenta, „dzięki nowym rozwiązaniom sprawy frankowe będą rozpoznawane sprawniej, konsumenci zyskają skuteczniejszą ochronę, a sądy otrzymają narzędzia pozwalające prowadzić postępowania z większą efektywnością”.

Ustawa jest elementem szerszych działań Ministerstwa Sprawiedliwości na rzecz ograniczenia przewlekłości spraw cywilnych, które od lat stanowią jedno z największych obciążeń dla sądów powszechnych.

Automatyczne wstrzymanie spłaty — co się zmienia dla kredytobiorcy?

Najważniejszą zmianą dla kredytobiorców jest automatyczne wstrzymanie obowiązku spłaty rat kredytu z chwilą doręczenia pozwu bankowi. Wcześniej kredytobiorcy musieli składać osobny wniosek o zabezpieczenie i czekać na decyzję sądu — proces czasochłonny i obciążający. Teraz ochrona przysługuje z mocy samego prawa do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

To rozwiązanie ma praktyczne znaczenie: kredytobiorca, który wszczyna proces przeciwko bankowi, nie musi się obawiać, że będzie zmuszony spłacać raty w trakcie trwającego postępowania. Automatyzm eliminuje niepewność i niepotrzebne biurokrację.

Jak nowa ustawa przyspiesza postępowania sądowe?

Dane Ministerstwa Sprawiedliwości pokazują, że sądy już przed wejściem ustawy w życie wyraźnie przyspieszyły rozpoznawanie spraw frankowych. Poniższa tabela ilustruje skalę zmian w pierwszym półroczu 2026 r. w porównaniu do pierwszego półrocza 2025 r.:

Parametr	Wartość
Spadek wpływu spraw frankowych I instancji	38,3%
Łączny wpływ spraw w I półroczu 2026 r.	14 952 sprawy
Wskaźnik opanowania wpływu (załatwionych/wpłynęło)	265,5%
Sprawy do załatwienia w sądach okręgowych (koniec I półrocza 2026)	78 607
Sprawy do załatwienia w sądach apelacyjnych (koniec I półrocza 2026)	61 908

Wskaźnik opanowania wpływu na poziomie 265,5% oznacza, że na każde 100 nowych spraw sądy rozpoznały średnio ponad 265 postępowań — czyli likwidowały stare zatory. To wyraźnie pokazuje, że sądy skutecznie ograniczają zaległości w jednej z najbardziej wymagających kategorii spraw cywilnych ostatnich lat.

Połączenie roszczeń kredytobiorcy i banku w jednym procesie — jak to działa?

Ustawa wydłuża termin na wniesienie przez bank powództwa wzajemnego do zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji. Dzięki temu roszczenia kredytobiorcy i banku mogą zostać rozpoznane w jednym postępowaniu i zakończyć się jednym wyrokiem. Eliminuje to konieczność prowadzenia dwóch odrębnych procesów — zaoszczędzając czas, koszty i zmniejszając obciążenie sądów.

Czy nowe przepisy dotyczą też postępowań w Sądzie Najwyższym?

Tak. Ustawa usprawnia również postępowania kasacyjne. W sprawach frankowych Sąd Najwyższy będzie mógł odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej banku do rozpoznania, jeżeli nie występuje już istotne zagadnienie prawne wymagające rozstrzygnięcia lub potrzeba dalszej wykładni przepisów prawa. To rozwiązanie zapobiega niepotrzebnym prolongatom postępowań na najwyższym poziomie wymiaru sprawiedliwości.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli jesteś kredytobiorcą z umową frankową i rozważasz pozew przeciwko bankowi, nowe przepisy działają na Twoją korzyść na kilku poziomach. Po pierwsze, od momentu doręczenia pozwu bankowi automatycznie wstrzymujesz obowiązek spłaty rat — bez dodatkowych formalności. Po drugie, Twoja sprawa będzie rozpoznawana sprawniej, bo sądy mają lepsze narzędzia proceduralne i mniej zbędnych czynności do wykonania. Po trzecie, jeśli bank wzniesie roszczenia wzajemne, będą one rozpatrzone w tym samym procesie, co zmniejsza ryzyko kilku odrębnych wyroków i przyspieszenia ostatecznego rozstrzygnięcia.

Zmniejszenie liczby zbędnych czynności procesowych w sprawach frankowych ma również efekt uboczny — odciąża sądy, co przełoża się na krótszy czas oczekiwania w innych sprawach cywilnych. Wszyscy obywatele, którzy czekają na rozstrzygnięcie swoich spraw w sądach, powinni skorzystać na tej reformie.

Warto pamiętać, że ustawa nie rozstrzyga o ważności umów kredytowych ani nie przesądza o wyniku konkretnej sprawy — to decyzja sądu. Nowe przepisy jedynie usprawniają proces, w którym sąd podejmuje tę decyzję.