UOKiK karze AS Inbank za kredyty wiązane przy fotowoltaice

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał decyzję wobec AS Inbank za praktyki, które naruszały prawa konsumentów finansujących zakup instalacji odnawialnych źródeł energii. Bank współpracował ze sprzedawcami fotowoltaiki i pomp ciepła, ale w swoich dokumentach ukrywał rzeczywisty charakter umów kredytowych.

Jak bank traktował kredyty wiązane?

AS Inbank w formularzach informacyjnych opisywał kredyty jako niewiązane, mimo że faktycznie były one ściśle powiązane z zakupem konkretnych urządzeń. Sprzedawcy instalacji pomagali klientom w przygotowaniu wniosków kredytowych i wspierali je w całym procesie — co jest typowe dla kredytów wiązanych. Jednak bank konsekwentnie twierdził, że stanowi niezależny podmiot, całkowicie oddzielony od sprzedawcy.

Ta strategia miała konkretne skutki dla konsumentów. Gdy pojawiały się problemy z instalacją lub chęć rezygnacji z umowy, AS Inbank żądał zwrotu kredytu od konsumenta, a nie od sprzedawcy. To stanowiło naruszenie praw kupujących, którzy w przypadku kredytów wiązanych mają prawo do innego traktowania.

Jakie są prawa konsumenta przy kredycie wiązanym?

Prawo konsumenta w przypadku kredytu wiązanego jest zupełnie inne niż przy kredycie zwykłym. Gdy konsument odstępuje od umowy sprzedaży (na przykład z powodu wad instalacji lub zmiany zdania w ustawowym terminie), prawo to obejmuje również umowę kredytową. Oznacza to, że sprzedawca — a nie konsument — musi zwrócić bankowi kwotę kredytu.

AS Inbank nie informował swoich klientów o tym prawie. Bank nie wyjaśniał, że w sytuacji, gdy kupujący zrezygnuje z zakupu urządzenia, może żądać wykonania zobowiązania bezpośrednio od sprzedawcy, a nie od instytucji finansowej. To pominięcie było celowe — pozwalało bankowi przesunąć ciężar zwrotu kredytu na konsumenta.

Jaka była kara dla AS Inbank?

UOKiK nałożył na bank karę w wysokości 4 mln 692 tys. złotych. Środki z tej kary zasilą Fundusz Edukacji Finansowej, który wspiera inicjatywy edukacyjne w dziedzinie finansów.

Decyzja nie jest ostateczna. AS Inbank ma prawo do odwołania się w ciągu miesiąca od wydania decyzji do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, gdzie sprawa będzie rozpatrywana ponownie.

Co to oznacza dla konsumentów kupujących fotowoltaikę?

Sprawa AS Inbank ma znaczenie dla każdego, kto planuje sfinansować zakup instalacji fotowoltaicznej lub pompy ciepła kredytem. Pokazuje, że banki mogą próbować maskować rzeczywisty charakter umów, aby uniknąć odpowiedzialności wynikającej z przepisów o kredytach wiązanych.

Jeśli rozpatrujecie finansowanie takiej inwestycji, zwróćcie uwagę na:

• Jak bank opisuje kredyt — czy wyraźnie wskazuje powiązanie z konkretnym towarem lub usługą?
• Informacje o prawach — czy bank wyjaśnia, że przy odstąpieniu od umowy sprzedaży możecie żądać zwrotu od sprzedawcy?
• Niezależność podmiotów — czy bank i sprzedawca rzeczywiście działają bez koordynacji, czy są w praktyce powiązani?

Prezes UOKiK podkreślił, że „rzeczywisty charakter umowy wynika z prawa i z faktycznego przebiegu procesu sprzedaży i finansowania, a nie z nazwy, którą nadaje jej przedsiębiorca. Próba rozdzielenia kredytu od zobowiązań wynikających z praw konsumenta nie może oznaczać uniknięcia przez bank odpowiedzialności wobec kupującego”.

Ta decyzja urzędu wskazuje, że instytucje finansowe nie mogą ukrywać powiązań z handlowcami, aby przesunąć odpowiedzialność na konsumentów. Niezależnie od tego, jak bank klasyfikuje umowę w swoich dokumentach, prawo chroni kupującego w sytuacji, gdy kredyt faktycznie finansuje konkretny zakup.