AS Inbank karany za żądanie spłaty kredytów na fotowoltaikę po odstąpieniu

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) nałożył znaczną karę na AS Inbanku za bezprawne żądanie spłaty kredytów związanych z zakupem urządzeń do energii odnawialnej i grzewczych, mimo że konsumenci odstąpili od zawartych umów sprzedaży.

Czym jest kredyt wiązany i jakie ma znaczenie dla konsumenta?

Kredyt wiązany to pożyczka, która jest bezpośrednio powiązana z konkretnym zakupem — na przykład instalacji fotowoltaiki lub pompy ciepła. Ta forma finansowania daje kupującemu zdecydowanie silniejszą pozycję prawną niż zwykła pożyczka gotówkowa.

Kluczowa różnica polega na tym, że gdy konsument zmieni zdanie i odstąpi od umowy sprzedaży towaru czy usługi, kredyt wiązany automatycznie traci moc. Oznacza to, że konsument nie ma obowiązku spłacać pieniędzy, które pożyczył na coś, czego ostatecznie nie nabył. To fundamentalna ochrona zapisana w prawie, która odróżnia kredyty wiązane od zwykłych pożyczek.

Jak AS Inbank naruszał prawa konsumentów?

Bank zastosował praktykę polegającą na traktowaniu kredytów wiązanych jako standardowych pożyczek gotówkowych. W dokumentach umownych celowo ukrywał faktyczne powiązanie między kredytem a zakupem konkretnego produktu. Dzięki tej manipulacji próbował uniknąć stosowania przepisów dotyczących kredytów wiązanych i wymagania od klientów spłaty nawet wtedy, gdy odstąpili od umowy zakupu.

Gdy konsumenci próbowali wycofać się z transakcji, bank nadal domagał się spłaty całej kwoty kredytu. Dodatkowo, w umowach zawarte były zapisy, które przerzucały na klienta obowiązek zwrotu pieniędzy bankowi — co jest sprzeczne z przepisami prawa.

Kto powinien zwrócić pieniądze bankowi?

Odpowiedzialność za zwrot środków bankowi spoczywa na sprzedawcy, a nie na konsumencie. Gdy kupujący odstąpi od umowy sprzedaży, sprzedawca ma obowiązek zwrócić pieniądze instytucji kredytowej. Konsument w tej sytuacji jest zwolniony z dalszych zobowiązań wobec banku.

Ta zasada wynika z istoty kredytu wiązanego — pieniądze zostały wypożyczone konkretnie na ten zakup, a jeśli zakup się nie dochodzi, kredyt traci podstawę prawną.

Jakie prawa ma konsument, gdy sprzedawca nie wywiązuje się z umowy?

Konsument ma prawo żądać od kredytodawcy (w tym przypadku AS Inbanku) wykonania zobowiązań, które sprzedawca zaniedbuje. Jeśli sprzedawca nie dostarcza towaru lub nie świadczy usługi, kredytodawca nie może pozostać obojętny — musi wesprzeć konsumenta w dochodzeniu jego praw.

To kolejna warstwa ochrony wbudowana w system kredytów wiązanych, która nie istnieje w przypadku zwykłych pożyczek.

Jakie przepisy mają pierwszeństwo?

Ustawa o kredycie konsumenckim zawiera przepisy, które są nadrzędne wobec wszelkich zapisów w umowie. Oznacza to, że nawet jeśli bank umieści w dokumencie klauzulę sprzeczną z ustawą, ta klauzula jest nieważna. Prawo chroni konsumenta niezależnie od tego, co podpisze w papierach.

AS Inbank próbował się bronić właśnie poprzez takie zapisy, ale UOKiK uznał to za niedopuszczalne.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli zaciągnąłeś kredyt na zakup fotowoltaiki, pompy ciepła lub innego urządzenia i chcesz się wycofać z transakcji, masz prawo do pełnej ochrony. Nie możesz być zmuszany do spłaty kredytu, jeśli odstąpisz od umowy sprzedaży.

Jeśli bank żąda od Ciebie pieniędzy w takiej sytuacji, możesz:

• Wznowić skargę do UOKiK
• Skontaktować się z Rzecznikiem Finansowym
• Poddać sprawę sądowi — przepisy są jasne i są po Twojej stronie

Kara dla AS Inbanku wynosząca około 4,7 mln zł pokazuje, że UOKiK poważnie traktuje takie naruszenia i jest gotów nałożyć znaczne sankcje na instytucje finansowe, które łamią prawa konsumentów.

Jak rozpoznać kredyt wiązany w praktyce?

Kredyt wiązany powinien być wyraźnie oznaczony w umowie jako powiązany z konkretnym zakupem. Jeśli bank mówi Ci o „pożyczce gotówkowej” lub „kredycie konsumenckim” bez zaznaczenia powiązania z konkretnym towarem, warto zapytać, czy faktycznie chodzi o kredyt wiązany. Różnica jest istotna dla Twoich praw.

Decyzja UOKiK stanowi ważny precedens dla całego rynku finansowania zakupów energii odnawialnej i urządzeń grzewczych. Pokazuje, że próby maskowania kredytów wiązanych nie przejdą kontroli regulatora i że konsumenci mają silne wsparcie prawne w walce z takimi praktykami.