Kredyt frankowy: od kiedy naliczać odsetki po nieważności umowy

Odsetki za opóźnienie w sprawach kredytów frankowych biegną dopiero od dnia, w którym bank otrzyma dokument zawierający konkretną kwotę żądanego zwrotu — wynika z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 11 czerwca 2026 roku w sprawie C-903/24 (Zmarka). To rozstrzygnięcie ma bezpośrednie przełożenie na wysokość świadczeń, które mogą odzyskać kredytobiorcy.

Jaka była przyczyna sprawy Zmarka?

Sprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego denominowanego w franach szwajcarskich (CHF), zawartej w 2008 roku. W 2022 roku kredytobiorcy złożyli do banku reklamację, w której kwestionowali ważność umowy i żądali zwrotu wszystkich wpłaconych rat. Problem polegał na tym, że reklamacja nie zawierała konkretnej kwoty roszczenia — była sformułowana ogólnie, bez precyzji. Dopiero w pozwie wnieśli przed sąd konkretne żądanie ze wskazaną sumą. Sąd krajowy stwierdził nieważność umowy, ale powziął wątpliwość: od kiedy należy liczyć odsetki za opóźnienie? Od dnia doręczenia ogólnej reklamacji, od wniesienia pozwu, czy może od wyroku? To pytanie trafiło do TSUE jako pytanie prejudycjalne.

Co TSUE orzekł w sprawie Zmarka?

Trybunał potwierdził, że dyrektywa 93/13 o warunkach niedozwolonych w umowach zawieranych z konsumentami nie reguluje wprost skutków nieważności umowy. Konsekwencje stwierdzenia abuzywności warunków pozostają w gestii prawa krajowego, z jednym warunkiem: prawo krajowe nie może czynić wykonywania praw konsumenta praktycznie niemożliwym ani nadmiernie utrudnionym. To tzw. zasada skuteczności, którą TSUE konsekwentnie stosuje jako kryterium oceny zgodności regulacji krajowych z prawem unijnym.

W kontekście omawianej sprawy Trybunał uznał, że wymóg wskazania przez konsumenta konkretnej kwoty dochodzonego roszczenia jako warunku uruchomienia biegu odsetek za opóźnienie nie narusza zasady skuteczności. Nie jest to obciążenie nadmierne, ponieważ kredytobiorca zna wysokość świadczeń, które spełnił na rzecz banku, lub może ją ustalić na podstawie historii rachunku bankowego albo zaświadczenia wydanego przez bank.

Dlaczego bank musi wiedzieć konkretną kwotę?

Wymóg precyzji roszczenia pełni istotną funkcję praktyczną w relacji między stronami. Bank musi wiedzieć, czego konkretnie się od niego żąda, aby móc ocenić zasadność roszczenia i ewentualnie je spełnić bez konieczności wdawania się w spór sądowy. Ogólna reklamacja, w której konsument wskazuje jedynie, że kwestionuje ważność umowy i chce zwrotu „wszystkich świadczeń”, nie daje bankowi tej możliwości w sposób wystarczający.

TSUE orzekł, że artykuły 6 i 7 dyrektywy 93/13/EWG w związku z zasadą skuteczności nie stoją na przeszkodzie takiej wykładni prawa krajowego, zgodnie z którą odsetki ustawowe za opóźnienie mogą być należne dopiero od dnia doręczenia bankowi dokumentu pozasądowego lub procesowego zawierającego konkretną kwotę objętą żądaniem zwrotu.

Co oznacza wyrok dla spraw już toczących się w sądach?

Scenariusz	Punkt startowy odsetek	Konsekwencja
Ogólna reklamacja bez kwoty, później pozew ze sprecyzowaną sumą	Doręczenie pozwu	Kredytobiorca traci odsetki za okres między reklamacją a pozwem
Wezwanie pozasądowe ze sprecyzowaną kwotą, później pozew	Doręczenie wezwania	Odsetki biegną od wezwania, nawet jeśli pozew wznowiony znacznie później
Pozew ze sprecyzowaną kwotą (bez wcześniejszej reklamacji)	Doręczenie pozwu	Odsetki biegną od doręczenia pozwu

Dla spraw już toczących się przed sądami krajowymi wyrok potwierdza, że sąd może odmówić zasądzenia odsetek za okres poprzedzający doręczenie bankowi pisma ze sprecyzowaną kwotą. Jeżeli kredytobiorca złożył jedynie ogólną reklamację bez wskazania sumy, a dopiero w pozwie podał konkretną wartość żądania, odsetki biegną od doręczenia pozwu, nie od reklamacji. To oznacza realną stratę dla kredytobiorcy — może stracić odsetki nawet za kilka lat, jeśli między reklamacją a pozwem upłynęło dużo czasu.

Co powinni zrobić kredytobiorcy, którzy dopiero planują działania?

Dla kredytobiorców, którzy dopiero rozważają podjęcie działań, wyrok stanowi jednoznaczny sygnał: wezwanie do zapłaty powinno wskazywać konkretną kwotę. Nie jest to wymóg wygórowany — bank obowiązany jest wydać zaświadczenie o historii rachunku i dokonanych spłatach. Na tej podstawie można wyliczyć sumę wpłat ponad wypłacony kapitał i sformułować precyzyjne żądanie.

Procedura jest następująca:

1. Złóż wniosek do banku o zaświadczenie o historii spłat i stanie rachunku
2. Na podstawie tego zaświadczenia oblicz sumę, którą bank powinien zwrócić
3. Wyślij wezwanie do zapłaty ze sprecyzowaną kwotą (najlepiej listem poleceonym za potwierdzeniem odbioru)
4. Jeśli bank nie odpowie lub odmówi, dopiero wtedy wnieś pozew

Brak precyzji ma dziś realną cenę — wyrażoną w odsetkach, których nie uda się odzyskać za cały okres poprzedzający doręczenie konkretnego wezwania.

Jak wyrok Zmarka wpisuje się w szerszą linię orzecznictwa TSUE?

Wyrok należy czytać w zestawieniu z wcześniejszymi orzeczeniami TSUE — w szczególności z wyrokiem C-396/24 z 19 czerwca 2025 roku (Lubrecznik), który zamknął bankom drogę do żądania zwrotu całej nominalnej kwoty kredytu niezależnie od dokonanych spłat. Orzecznictwo TSUE konsekwentnie dąży do jednego: równowagi, w której konsument jest realnie chroniony, ale procedury są przewidywalne dla obu stron.

Wyrok w sprawie Zmarka nie jest przełomem — jest potwierdzeniem zasady, którą każdy doświadczony prawnik stosuje w praktyce od lat: roszczenie musi być skonkretyzowane. Trybunał nie naruszył systemu ochrony konsumentów. Doprecyzował moment, od którego ta ochrona w zakresie odsetek staje się wymagalna.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli jesteś kredytobiorcą frankowym, który planuje dochodzić zwrotu świadczeń, pamiętaj o trzech rzeczach. Po pierwsze, nie wysyłaj ogólnych reklamacji — zawsze dołącz konkretną kwotę. Po drugie, jeśli już wysłałeś ogólną reklamację, możesz stracić odsetki za okres przed wysłaniem precyzyjnego wezwania — to realna strata finansowa. Po trzecie, zanim wznowisz spór, uzyskaj od banku zaświadczenie o historii spłat. To dokument, na podstawie którego możesz dokładnie obliczyć, ile ci się należy.

Sprawa frankowa to wciąż jedna z najbardziej złożonych i najdłużej trwających kategorii sporów konsumenckich w Polsce. Kolejne wyroki TSUE porządkują jej szczegóły. Wyrok w sprawie Zmarka porządkuje jeden z nich — ale taki, który ma bezpośrednie przełożenie na wysokość należnych świadczeń i wymaga od kredytobiorców większej staranności w sformułowaniu swoich roszczeń.