Right to Repair od lipca 2026. Nowe prawa i obowiązki konsumentów

Dyrektywa Right to Repair to unijna regulacja, która od 31 lipca 2026 r. zmusi producentów elektroniki i sprzętu AGD do umożliwienia napraw zamiast promowania wyrzucania uszkodzonych urządzeń i kupowania nowych. Jej celem jest ograniczenie elektroodpadów i zwiększenie naprawialności produktów na europejskim rynku.

Dlaczego Unia Europejska wprowadza prawo do naprawy?

Produkcja elektroodpadów w Unii Europejskiej osiąga alarmujące rozmiary. Przedwczesne wyrzucanie naprawialnych produktów generuje około 35 mln ton elektroodpadów rocznie, co wiąże się ze zużyciem blisko 30 mln ton surowców oraz emisją ponad 260 mln ton gazów cieplarnianych. Dyrektywa Right to Repair jest odpowiedzią na ten rosnący problem środowiskowy.

Komisja Europejska szacuje, że rozwój rynku napraw przyniesie europejskiej gospodarce nawet 4,8 mld euro dodatkowej wartości rocznie. To oznacza, że prawo do naprawy to nie tylko kwestia ochrony środowiska, ale również potencjał ekonomiczny dla branży serwisowej.

Jakie urządzenia będą objęte obowiązkową naprawą?

Dyrektywa dotyczy szerokiej gamy produktów. W jej zakres wchodzą:

Kategoria	Przykłady urządzeń
Sprzęt kuchenny	Pralki, zmywarki, suszarki
Urządzenia chłodnicze	Lodówki, zamrażarki
Elektronika powszechna	Telefony komórkowe, wyświetlacze elektroniczne
Urządzenia biurowe	Serwery, komputery
Urządzenia mobilne	Rowery elektryczne, skutery elektryczne
Pozostałe	Odkurzacze, inne urządzenia elektryczne

Ta lista nie jest zamknięta — przepisy mogą być rozszerzone na dodatkowe kategorie produktów.

Nowe prawa konsumentów — co zmienia się dla kupującego?

Dyrektywa Right to Repair wprowadza kilka kluczowych zmian w ochronę konsumenta:

Dodatkowy rok ochrony

Jeśli konsument wybierze naprawę zamiast wymiany towaru, otrzyma dodatkowy rok ochrony liczony od momentu dostarczenia naprawionego produktu. To oznacza, że całkowity okres, w którym można dochodzić praw, może wydłużyć się do 24 miesięcy od zakupu.

Dostęp do części zamiennych i dokumentacji

Producenci będą zobowiązani udostępniać części zamienne, dokumentację techniczną i narzędzia umożliwiające naprawę urządzeń również po zakończeniu okresu gwarancyjnego. Konsumenci będą mogli kupować części od producenta lub autoryzowanych serwisów bez obawy, że producent będzie je blokować.

Rozsądne ceny napraw

Naprawy mają odbywać się za “rozsądne” ceny — jednak to pojęcie budzi wiele kontrowersji wśród inspektoratów handlowych. Brak precyzyjnych kryteriów może prowadzić do sytuacji, w której producenci będą ustalać opłaty na tyle wysokie, że konsumenci będą rezygnować z naprawy na rzecz kupienia nowego towaru.

Prawo do towaru zamiennego

W przypadku naprawy konsument ma prawo do nieodpłatnego użyczenia towaru zamiennego na czas trwania naprawy — jednak szczegóły tego obowiązku wymagają jeszcze doprecyzowania w polskiej ustawie.

Obowiązki producentów i serwisantów

Producenci będą musieli zmienić sposób projektowania i sprzedaży swoich produktów:

• Projektowanie na naprawialność — urządzenia mają być konstruowane w taki sposób, aby umożliwiać łatwy demontaż i serwisowanie
• Dostępność części — producent musi zapewniać dostęp do części zamiennych przez określony okres
• Dokumentacja techniczna — instrukcje naprawy mają być dostępne dla serwisantów i konsumentów
• Orientacyjne ceny — producent powinien publikować przybliżone ceny za typowe naprawy

Kary za utrudnianie napraw

Ustawy wdrażającej dyrektywę Right to Repair w Polsce przewiduje kary do 40 tys. zł dla przedsiębiorców, którzy będą utrudniać naprawy, nie udostępniać części zamiennych lub dokumentacji, lub ustalać nieuzasadnione ceny. Jednak ministerstwa wskazały, że brakuje jednoznacznych kryteriów do nakładania kar, co może utrudnić ich egzekwowanie.

Co to oznacza dla konsumentów i przedsiębiorców?

Dyrektywa Right to Repair zmienia fundamentalnie relacje między producentami a konsumentami. Dla kupujących to oznacza dłuższą ochronę, dostęp do napraw i części zamiennych, a tym samym możliwość dłuższego użytkowania produktów. Dla producentów to wyzwanie — będą musieli zmienić modele biznesowe, które opierały się na wymianie produktów, i przejść na model oparty na naprawialności.

Polska ma do 31 lipca 2026 r. na wdrożenie dyrektywy do krajowego prawa. Projekt ustawy przygotowany przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów już jest w fazie konsultacji, jednak wiele pojęć wymaga jeszcze doprecyzowania — szczególnie definicja “rozsądnej ceny” i kryteria zwolnienia producenta z obowiązku naprawy.

Wprowadzenie Right to Repair może spowodować wzrost liczby sporów konsumenckich, ponieważ wydłużony okres ochrony będzie oznaczać więcej spraw dotyczących odpowiedzialności producenta. Inspektoraty handlowe już ostrzegają, że postępowania ADR (polubowne rozwiązywanie sporów) mogą dotyczyć braku realizacji odpowiedzialności przez przedsiębiorcę w wydłużonym 12-miesięcznym terminie, odmowy doprowadzenia towaru do zgodności w wybrany przez konsumenta sposób, lub dostarczenia towaru odnowionego bez jego zgody.

Pomimo kontrowersji i wyzwań implementacyjnych, dyrektywa Right to Repair jest krokiem w stronę bardziej zrównoważonej gospodarki elektronicznej i wzmocnienia praw konsumentów na europejskim rynku.