Prawo do naprawy 2026: nowe obowiązki dla producentów i sprzedawców

Prawo do naprawy to nowa unijna dyrektywa, która od 31 lipca 2026 roku zmieni sposób funkcjonowania rynku elektroniki użytkowej i AGD w całej Europie, a Polska musi ją wdrożyć do tego terminu. Regulacje zakładają odejście od modelu opartego na wymianie uszkodzonych urządzeń na rzecz ich naprawy i wydłużania cyklu życia produktów — to kluczowy element polityki na rzecz gospodarki cyrkularnej.

Dlaczego Bruksela wprowadza prawo do naprawy?

Skala problemu, który rozwiązuje nowa dyrektywa, jest ogromna. Komisja Europejska wskazuje, że przedwczesne wyrzucanie naprawialnych produktów generuje w Unii Europejskiej około 35 mln ton elektroodpadów rocznie. Towarzyszyć temu zużycie blisko 30 mln ton surowców oraz emisja ponad 260 mln ton gazów cieplarnianych. Jednocześnie Bruksela podkreśla, że rozwój rynku napraw i wydłużenie życia produktów może przynieść europejskiej gospodarce nawet 4,8 mld euro dodatkowej wartości rocznie.

Nowe przepisy mają więc nie tylko wymiar środowiskowy, ale także gospodarczy. Celem jest przebudowa logiki funkcjonowania rynku, który przez lata premiował szybką wymianę sprzętu zamiast jego serwisowania.

Co zmienia się dla konsumenta?

Prawo do naprawy wprowadza kilka istotnych zmian w ochronie konsumenta. Najważniejsza z nich to dodatkowy rok ochrony dla konsumenta, który wybierze naprawę zamiast wymiany produktu. W praktyce oznacza to wydłużenie o 12 miesięcy okresu odpowiedzialności sprzedawcy za zgodność towaru z umową.

Przykładowo: jeśli po 18 miesiącach od zakupu zepsuje się pralka, a sprzedawca uzna reklamację i zaproponuje naprawę, konsument decydując się na taki wariant otrzyma dodatkowy rok ochrony — czyli będzie mógł jeszcze przez 12 miesięcy zgłaszać problemy z urządzeniem. Sprzedawca będzie miał obowiązek poinformowania klienta, że wybór naprawy wiąże się z tym dodatkowym okresem ochrony.

Producenci będą również zobowiązani informować klientów o warunkach naprawy, orientacyjnych kosztach oraz dostępności usług serwisowych. Nowe przepisy przewidują, że ceny części zamiennych i narzędzi potrzebnych do naprawy mają być “rozsądne” — czyli nie mogą zniechęcać konsumenta do serwisowania produktu.

Jakie produkty będą objęte regulacjami?

Nowe obowiązki dotyczyć będą szerokiej gamy urządzeń:

Kategoria	Przykłady produktów
Urządzenia kuchenne	pralki, zmywarki, suszarki
Urządzenia czyszczące	odkurzacze
Urządzenia chłodnicze	lodówki, zamrażarki
Elektronika	telefony komórkowe, wyświetlacze elektroniczne
Sprzęt IT	serwery
Mobilność	rowery elektryczne, skutery elektryczne

Co to oznacza dla producentów i sprzedawców?

Wdrożenie prawa do naprawy wymusi na firmach fundamentalne zmiany w działalności. Producenci będą musieli zapewnić dostęp do części zamiennych, dokumentacji technicznej i narzędzi umożliwiających naprawę urządzeń również po zakończeniu okresu gwarancyjnego. Produkty mają być projektowane w sposób umożliwiający ich łatwiejszy demontaż oraz serwisowanie.

To oznacza konieczność zmian w wielu obszarach działalności przedsiębiorstw — od projektowania i logistyki, przez politykę magazynową i serwisową, aż po relacje z dystrybutorami oraz partnerami technicznymi. Dostosowanie do nowych regulacji będzie oznaczało konkretne koszty: firmy będą musiały utrzymywać dostępność części zamiennych przez dłuższy czas, rozbudować zaplecze serwisowe lub nawiązać współpracę z zewnętrznymi podmiotami naprawczymi. Konieczne będzie także dostosowanie dokumentacji technicznej oraz umów handlowych.

Mec. Michał Jeleń, starszy prawnik w kancelarii LEGALLY.SMART, podkreśla: “Right to Repair to nie jest zmiana kosmetyczna. Mówimy o regulacji, która wpływa na cały cykl życia produktu i w praktyce wymusza przebudowę dotychczasowych modeli biznesowych”. Nowe przepisy oznaczają również istotne przesunięcie odpowiedzialności po stronie producentów i sprzedawców — dotychczasowa odpowiedzialność producenta była w dużej mierze ograniczona do okresu gwarancji, a nowe regulacje znacząco ją rozszerzają.

Jakie będą sankcje za nieprzestrzeganie?

Za naruszenie nowych przepisów przewidziano sankcje finansowe. Kary administracyjne mają wynosić do 20 tys. zł za pierwsze naruszenie, a w przypadku ponownych naruszeń — do 40 tys. zł. Jednocześnie niewywiązywanie się z obowiązków związanych z prawem do naprawy może zostać uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. W takim przypadku Prezes UOKiK będzie mógł nałożyć na przedsiębiorcę karę sięgającą nawet 10 proc. rocznego obrotu.

Za egzekwowanie nowych obowiązków odpowiadać mają przede wszystkim Inspekcja Handlowa oraz UOKiK.

Jak wygląda wdrażanie w Polsce?

Prace nad wdrożeniem dyrektywy do polskiego prawa już trwają. 12 maja projekt nowelizacji ustawy o prawach konsumenta został opublikowany w wykazie prac legislacyjnych i programowych rządu pod numerem UC154. Projekt zakłada m.in. dodatkowy rok ochrony dla konsumenta, jeśli zamiast wymiany produktu wybierze on jego naprawę.

Nowelizacja ma także wprowadzić do polskiego prawa europejski formularz informacji o naprawie. Dokument będzie przekazywany konsumentowi bezpłatnie na jego żądanie i ma zawierać szczegółowe warunki wykonania usługi. Co istotne, warsztat lub firma serwisowa będą związane warunkami przedstawionymi w formularzu przez 30 dni od jego przekazania klientowi.

Planowane jest również utworzenie polskiej sekcji europejskiej platformy internetowej napraw. Podmioty świadczące usługi serwisowe będą mogły tam publikować informacje o swojej działalności, warunkach napraw i danych kontaktowych, a konsumenci — bezpłatnie wyszukiwać odpowiednie punkty.

Planowany termin przyjęcia projektu przez rząd to trzeci kwartał 2026 roku, co daje Polsce czas na wdrożenie obowiązujących od 31 lipca 2026 roku przepisów.

Co to oznacza dla konsumentów w praktyce?

Wdrożenie prawa do naprawy oznacza znaczną zmianę w ochronie konsumenta. Po pierwsze, konsument będzie miał rzeczywisty wybór — może żądać naprawy zamiast wymiany produktu i otrzymać za to dodatkową ochronę. Po drugie, producenci będą zmuszeni utrzymywać dostępność części zamiennych przez dłuższy czas, co powinno obniżyć koszty napraw. Po trzecie, pojawią się nowe narzędzia — europejska platforma napraw i standardowy formularz informacji o naprawie — które ułatwią konsumentom znalezienie serwisu i zrozumienie warunków usługi.

Równolegle wzrośnie ryzyko sporów konsumenckich i kontroli regulacyjnych związanych z niewłaściwym wdrożeniem nowych obowiązków. Naprawialność przestaje być wyłącznie elementem polityki ESG czy przewagi konkurencyjnej — staje się jednym z kryteriów zgodności z prawem oraz oceny działalności przedsiębiorstwa. Zmiany mogą szczególnie mocno uderzyć w firmy działające w modelach opartych na szybkiej rotacji produktów, gdzie naprawa dotąd nie była opłacalną alternatywą biznesową.