Kod 590 a pochodzenie produktu: jak nie dać się nabrać na „polskość”
Kod 590 na opakowaniu nie oznacza polskiego produktu. Sprawdź, co naprawdę mówią oznaczenia i jak wyglądała kontrola mięsa w sklepach.
Kod 590 na opakowaniu jest prefiksem przydzielonym przez GS1 Polska i nie informuje o tym, w którym kraju wytworzono produkt. Wielu kupujących traktuje go jak potwierdzenie polskiego pochodzenia, co bywa mylące.
Czy kod 590 oznacza, że produkt jest polski?
Nie. Kod 590 identyfikuje organizację, która zarejestrowała numer w systemie GS1, a nie miejsce produkcji. Dlatego sam prefiks nie rozstrzyga, skąd pochodzi towar.
| Element oznaczenia | Co faktycznie oznacza |
|---|---|
| Prefiks 590 | Przydział GS1 Polska |
| Kod spoza 590 | Możliwy przy rejestracji firmy w zagranicznym oddziale GS1 |
| Miejsce produkcji | Nie wynika z kodu kreskowego |
Warto pamiętać, że produkt z kodem 590 może powstać za granicą, a w Polsce zostać tylko przepakowany. Z drugiej strony towar z innym prefiksem może mieć polską firmę w tle, jeśli zarejestrowała się za granicą. Sam kod więc niczego nie dowodzi.
Jak wyglądała kontrola mięsa w sklepach?
Inspekcja IJHARS sprawdziła mięso wieprzowe i stwierdziła nieprawidłowości w 13 z 89 sklepów, czyli w ok. 15% skontrolowanych punktów. W przypadku partii nieprawidłowości dotyczyły 31 z 293 partii, co daje ok. 11%.
Najczęściej problemem były informacje na wywieszkach. Dotyczyły one kraju chowu i uboju mięsa, a dokumentacja wskazywała inne państwa Unii Europejskiej, w tym Belgię, Danię, Niemcy, Irlandię, Holandię czy Hiszpanię. Kontrola wykryła też nieuprawnione użycie oznaczenia „Produkt Polski”.
Czym jest polishwashing i dlaczego to ważne?
Polishwashing to budowanie wrażenia polskiego pochodzenia bez potwierdzenia tego faktami. Może obejmować polskie nazwy, barwy opakowania czy grafiki nawiązujące do kraju, przy jednoczesnej produkcji poza Polską. Taki zabieg działa na emocje, dlatego konsument rzadziej sprawdza szczegóły.
Ile Polaków zwraca uwagę na kraj pochodzenia?
W badaniu z 2025 roku, opublikowanym w raporcie Fundacji „Teraz Polska” w 2026 roku, aż 84,2% badanych zadeklarowało chęć kupowania produktów polskiego pochodzenia. Jednocześnie kraj pochodzenia znalazł się wśród trzech najważniejszych kryteriów zakupowych dla 24,4% respondentów. Oznacza to, że deklaracje patriotyczne są silne, ale w codziennym wyborze inne czynniki częściej decydują o zakupie.
Ta rozbieżność jest istotna dla sprzedawców i producentów. Im większe zaufanie do polskiej etykiety, tym większa pokusa, by ją nadużywać.
Jakie są zasady oznaczenia „Produkt Polski”?
Oznakowanie „Produkt Polski” jest możliwe od 2017 roku, ale wymaga spełnienia określonych warunków. Podstawowym wymogiem są surowce pochodzące z Polski. W produktach przetworzonych dopuszczalny jest import, który może stanowić do 25% masy wyrobu.
| Warunek | Wartość |
|---|---|
| Rok wprowadzenia oznaczenia | 2017 |
| Dopuszczalny import w produktach przetworzonych | do 25% masy |
| Podstawowy wymóg | Surowce z Polski |
Prezes Stowarzyszenia Certyfikowanych Audytorów i Kontrolerów Wewnętrznych Paweł Cybulski, jak pisze INFOR.PL, zauważa, że „Obecne certyfikaty i oznaczenia na produktach niezupełnie świadczą o tym, że jest to produkt polski”.
Co to oznacza dla Ciebie?
Na półce nie wystarczy kierować się kodem kreskowym ani hasłem z przodu opakowania. Warto sprawdzić wywieszkę przy mięsie, która informuje o kraju chowu i uboju, oraz etykietę z danymi producenta. Jeśli oznaczenie budzi wątpliwości, można zgłosić je do Inspekcji Handlowej lub Inspekcji Weterynaryjnej, a w sporze z konkretnym sprzedawcą skorzystać z pomocy rzecznika konsumentów. Świadomość tych mechanizmów pozwala odróżnić realną informację od marketingowej obietnicy.
Na podstawie: INFOR.PL. Tekst opracowany redakcyjnie.