Projekt ustawy o kredycie konsumenckim: nowe sankcje dla banków
Projekt ustawy o kredycie konsumenckim zmienia zasady kar dla banków. Sprawdź, kiedy kredyt będzie darmowy i co zmieni się dla kredytobiorców.
Projekt ustawy o kredycie konsumenckim zakłada, że kary dla banków za naruszenia będą zależeć od wagi uchybienia, zamiast opierać się na jednej, nieelastycznej sankcji.
Dlaczego obecna kara dla banków jest krytykowana?
Obecnie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim z 2011 roku pozbawia bank zarobku na umowie, a sąd ani organ nie mogą tej kary stopniować. Oznacza to, że mała pomyłka i poważne błędy w umowie spotykają się z tą samą konsekwencją. Projekt, który przygotowuje Ministerstwo Sprawiedliwości, ma to zmienić, a jego podstawą jest unijna dyrektywa CCD2.
Jak projekt zmienia sankcje wobec banków?
Projekt wprowadza dwie zasadnicze zmiany: prymat sankcji publicznoprawnej nad prywatnoprawną oraz proporcjonalizację kar. Poniższa tabela zestawia obecne i planowane rozwiązania.
| Obszar | Obecnie (art. 45) | Projekt |
|---|---|---|
| Charakter kary | Pozbawienie banku zarobku na umowie | Kara zależna od wagi naruszenia |
| Stopniowanie | Brak miarkowania | Proporcjonalizacja zamiast jednolitej sankcji |
| „Darmowy kredyt” | Bez rozróżnienia wagi uchybień | Tylko przy najpoważniejszych naruszeniach |
| Opłata bez informacji | Nie uregulowana odrębnie | Brak informacji o opłacie oznacza brak prawa do jej pobierania |
Najcięższą konsekwencją ma być „darmowy kredyt”, ale wyłącznie przy poważnych błędach. Należą do nich błędna całkowita kwota kredytu, nieprawidłowe RRSO oraz niewłaściwe oprocentowanie.
Jakie sankcje obowiązują przy lżejszych naruszeniach?
Przy lżejszych uchybieniach projekt przewiduje sankcję w postaci utraty prawa do pobrania konkretnej opłaty, jeśli bank nie poinformował o niej klienta. Projekt wprowadza też zakazy, których bank musi przestrzegać niezależnie od wagi naruszenia: nie może pobierać opłat przed zawarciem umowy ani pozbawiać klienta prawa do wcześniejszej spłaty.
Kto kontroluje banki i rozpatruje skargi kredytobiorców?
Nadzór nad bankami sprawują KNF oraz UOKiK. Obok nich działa Rzecznik Finansowy, do którego trafiają sprawy kredytowe. Dane za 2025 rok pokazują, jak szybko rośnie liczba takich wniosków:
| Kategoria wniosków (2025) | Liczba | Zmiana r/r |
|---|---|---|
| Interwencyjne – bank i kapitał | 13 455 | +54% |
| Dotyczące kredytów | 8 901 | +81% |
| Konsumenckie | 7 767 | +116% |
Według relacji Franknews.pl Rzecznik Finansowy dostrzega zalety łączenia sankcji administracyjnych i prywatnoprawnych, co pokazuje, że projekt wpisuje się w kierunek, który od dawna obserwuje ten urząd.
Czy projekt uszczelnia zasady pozwów o SKD?
Tak. Projekt ogranicza możliwość składania pozwów o skutki kredytu do sądu właściwego dla pierwotnego wierzyciela. Ma to ukrócić praktykę forum shoppingu, w której skupy wierzytelności wybierają sądy korzystne dla siebie. Dla dłużnika oznacza to przewidywalność miejsca sporu.
Kiedy projekt może wejść w życie?
Projekt został wpisany do wykazu prac rządu 3.11.2026. Prekonsultacje odbyły się w trzech spotkaniach w październiku, a konsultacje publiczne są planowane na grudzień. Dopiero po tym etapie będzie wiadomo, w jakim kształcie trafi do parlamentu.
Co to oznacza dla Ciebie?
Jako kredytobiorca już teraz możesz zrobić kilka rzeczy. Przed podpisaniem umowy sprawdź całkowitą kwotę kredytu, RRSO i oprocentowanie, bo to właśnie błędy w tych danych projekt traktuje najostrzej. Zwracaj uwagę na opłaty: jeśli bank nie wskazał ich w umowie, może mieć trudność z ich pobraniem. Pamiętaj też, że nie wolno Ci odmówić prawa do wcześniejszej spłaty. Jeśli bank naruszy przepisy, pierwszym krokiem może być skarga do Rzecznika Finansowego, a w sprawach nadużyć można zgłosić sprawę do KNF lub UOKiK. Obecnie to wciąż projekt, więc obowiązujące zasady nadal wyznacza ustawa z 2011 roku.
Na podstawie: Franknews.pl. Tekst opracowany redakcyjnie.