Nowa ustawa o kredycie konsumenckim: co zmieni się dla kredytobiorców
Projekt nowej ustawy o kredycie konsumenckim zmienia reklamy, zasady oceny zdolności kredytowej i ochronę klientów.
Nowa ustawa o kredycie konsumenckim to projekt resortu sprawiedliwości, który ma zastąpić obecne przepisy i wprowadzić do polskiego prawa unijną dyrektywę dotyczącą kredytów dla konsumentów. Jej celem jest zwiększenie ochrony osób zaciągających zobowiązania, zarówno na etapie reklamy, jak i oceny wiarygodności finansowej.
Czy reklamy pożyczek i kredytów zmienią się po wejściu w życie ustawy?
Tak, projekt wprowadza wyraźne ograniczenia dla przekazu reklamowego. Każda reklama produktu kredytowego ma zawierać ostrzeżenie, że pożyczanie pieniędzy wiąże się z kosztami. Zakazane będzie też sugerowanie, że zaciągnięcie zobowiązania poprawi sytuację finansową odbiorcy.
Nowe przepisy zabraniają również powiązania rabatów z zaciągnięciem kredytu. Oznacza to, że sprzedawca nie będzie mógł oferować obniżki ceny pod warunkiem skorzystania z finansowania. Dla konsumenta to prosta zmiana: promocja nie powinna być szantażem zakupowym.
Które produkty finansowe zostaną objęte ochroną?
Projekt rozszerza ochronę na BNPL, czyli model „kup teraz, zapłać później”, popularny przy zakupach w sklepach internetowych i stacjonarnych. Ustawa obejmie również kredyty bez oprocentowania oraz wybrane elementy leasingu i najmu. Dotychczas część takich rozwiązań funkcjonowała poza wyraźnymi regułami, a nowe przepisy mają tę lukę domknąć.
Od jakiej kwoty kredyt będzie podlegał nowym regułom?
Próg wartości kredytu, od którego stosuje się ustawę, zostanie podniesiony. Zestawienie poniżej pokazuje zmianę.
| Parametr | Obecnie | Po wejściu projektu w życie |
|---|---|---|
| Próg wartości kredytu | 255,55 tys. zł | 437,7 tys. zł |
Wzrost progu o około 182 tys. zł, czyli ok. 71 proc., oznacza, że większa liczba umów będzie objęta standardami ochronnymi. Dotyczy to zwłaszcza kredytów o wyższej wartości, przy których koszt błędnej decyzji jest najwyższy.
Jak będzie wyglądać ocena zdolności kredytowej?
Umowa kredytu ma powstać wyłącznie na wniosek konsumenta i po jego wyraźnej zgodzie. Kredytodawca nie będzie mógł udzielić finansowania osobie, która otrzymała negatywną ocenę zdolności kredytowej. Procedury oceny będzie musiał dokumentować, a przy kredytach powyżej 2-krotności minimalnego wynagrodzenia wymagane będzie sprawdzenie wiarygodności w co najmniej jednej bazie danych.
Konsument zyska również prawo do wyjaśnienia oceny, jeśli decyzja została podjęta w sposób zautomatyzowany. Oznacza to możliwość zapytania, na jakiej podstawie system uznał wniosek za niewiarygodny, zamiast przyjmowania odmowy bez uzasadnienia.
Czy kredytodawca może pobierać opłaty przed podpisaniem umowy?
Nie. Projekt zakazuje pobierania opłat przed zawarciem umowy kredytowej. Nie będzie również można naliczać odsetek od kosztów pozaodsetkowych kredytu. Te zmiany ograniczają ryzyko, że klient poniesie wydatki, zanim zdecyduje się na finansowanie.
Co zrobi wierzyciel, gdy kredytobiorca popadnie w zadłużenie?
Przed rozpoczęciem windykacji kredytodawca będzie zobowiązany do podjęcia działań restrukturyzacyjnych. Dla dłużnika oznacza to szansę na uzgodnienie spłaty, zanim sprawa trafi na drogę egzekucji.
Czy informacja o chorobie nowotworowej może wpłynąć na ubezpieczenie?
Projekt zakazuje wykorzystywania informacji o chorobie nowotworowej przy ocenie ryzyka ubezpieczeniowego, jednak dopiero po upływie 5 lat od zakończenia leczenia. Dla osób po przebytej chorobie to istotna gwarancja, że przeszłość zdrowotna nie będzie wiecznie obciążać ich zdolności do uzyskania finansowania.
Kiedy nowe przepisy mogą zacząć obowiązywać?
Planowane przyjęcie projektu przez Radę Ministrów ma nastąpić w II kwartale 2027 roku. Termin ten ma charakter zamierzenia, więc ostateczny harmonogram zależy od dalszych etapów procesu legislacyjnego.
Co to oznacza dla Ciebie?
Jeśli planujesz zakup na raty, pożyczkę lub korzystasz z BNPL, zwróć uwagę na ostrzeżenia w reklamach i nie przyjmuj promocji wyłącznie dlatego, że wiąże się z kredytem. Przed podpisaniem umowy sprawdź, czy kredytodawca nie żąda opłat przed jej zawarciem. Jeśli otrzymasz negatywną ocenę zdolności kredytowej, zapytaj o jej podstawy, a w razie wątpliwości korzystaj z prawa do wyjaśnienia. Osoby zadłużone warto zgłaszać się po pomoc, zanim sprawa trafi na windykację, ponieważ nowe przepisy będą wymagać prób restrukturyzacji. Pamiętaj jednak, że to projekt, więc obecnie obowiązują dotychczasowe zasady.
Na podstawie: Bankier.pl. Tekst opracowany redakcyjnie.