Fałszywa reklamacja e-mailem: jak uniknąć malware Purerat
CERT Polska ostrzega przed mailami udającymi reklamacje towaru. Dowiedz się, jak rozpoznać oszustwo, dlaczego nie wolno otwierać załączników i gdzie zgłosić…
Fałszywy e-mail udający reklamację towaru to próba wyłudzenia danych lub zainfekowania komputera złośliwym oprogramowaniem, przed którą ostrzega CERT Polska. Oszuści podszywają się pod klienta, który rzekomo zgłasza problem z zakupionym produktem, i zachęcają do kliknięcia linku lub otwarcia pliku.
Na czym polega oszustwo pod pozorem reklamacji?
Oszustwo opiera się na psychologii. Wiadomość wygląda na zgłoszenie od rzeczywistego kupującego, który chce wyjaśnić sprawę ze sprzedawcą, więc odbiorca czuje presję, by szybko na nią odpowiedzieć. Nadawca przedstawia się jako osoba z konkretnym problemem, a w treści pojawia się link, który miał prowadzić do zdjęć lub nagrań pokazujących wadę towaru.
Taki przekaz działa szczególnie dobrze na osoby, które w ostatnim czasie coś zamawiały online i spodziewają się kontaktu w sprawie reklamacji. Właśnie dlatego warto znać schemat i wiedzieć, jak wygląda wiarygodna komunikacja.
Jakie zagrożenia niesie kliknięcie w link?
Link z wiadomości nie prowadzi do materiałów, lecz do pliku, który po pobraniu uruchamia złośliwe oprogramowanie. W opisywanych przypadkach chodzi o program o nazwie Purerat. Jego zadaniem jest przejęcie kontroli nad urządzeniem i zdalny dostęp, a także kradzież danych.
Czym jest malware Purerat i do czego służy?
Purerat to narzędzie typu zdalnego dostępu, które pozwala cyberprzestępcom obserwować zainfekowany komputer z innego miejsca. Dzięki temu mogą wykraść hasła, dane logowania do bankowości lub informacje o kontach, a także wykorzystać urządzenie w dalszych atakach. Skala szkód zależy od tego, jakie dane znajdują się na zarażonym sprzęcie.
Jak rozpoznać fałszywą reklamację?
Fałszywą wiadomość najłatwiej odróżnić, sprawdzając kilka elementów, zanim podejmie się jakąkolwiek akcję. Poniższa tabela zestawia sygnały ostrzegawcze z tym, co warto zrobić w każdym przypadku.
| Sygnał ostrzegawczy | Co zrobić |
|---|---|
| Brak numeru zamówienia lub numer, którego nie ma w historii zakupów | Nie otwierać linku, zweryfikować zamówienie na koncie w sklepie |
| Adres nadawcy nie figuruje w bazie klientów sprzedawcy | Traktować wiadomość jako podejrzaną i zgłosić ją |
| Link lub załącznik z obietnicą zdjęć albo nagrań problemu | Nie pobierać pliku |
| Plik w formacie .rar, .zip, .exe lub .js | Nie uruchamiać, usunąć wiadomość |
Najprostsza weryfikacja polega na porównaniu danych z wiadomości z tym, co widać w własnym koncie u sprzedawcy. Jeśli numeru zamówienia brakuje albo adres nadawcy nie pasuje do bazy klientów, to silna przesłanka, że mail nie pochodzi od sklepu.
Czy podobne ataki występowały już wcześniej?
Tego typu działania nie są nowością. Wcześniej mówiło się o podobnych kampaniach w Japonii, gdzie oszuści również posługiwali się phishingiem i fałszywymi stronami. Wspólny mianownik jest zawsze ten sam: wiadomość ma wywołać reakcję, zanim odbiorca zdąży ocenić, czy nadawca jest prawdziwy.
Co zrobić, gdy otrzymasz podejrzaną wiadomość?
Podstawowa zasada brzmi: nie otwierać załączników z podejrzanych wiadomości, nawet jeśli wyglądają na pilne. Jeśli już kliknięto link lub pobrano plik, warto natychmiast odłączyć urządzenie od sieci, zmienić hasła do ważnych kont i skontaktować się z bankiem, gdy podejrzewasz wyciek danych.
Podejrzane przypadki można zgłaszać do CERT Polska, który działa w ramach instytutu badawczego NASK. Zgłoszenia przyjmuje się pod adresem incydent.cert.pl oraz za pośrednictwem aplikacji mObywatel, w sekcji „Bezpiecznie w sieci”.
Co to oznacza dla Ciebie?
Dla konsumenta najważniejszy wniosek jest prosty: reklamację prowadzi się przez oficjalne kanały sprzedawcy, a nie przez nieznany załącznik czy link w losowym mailu. Prawdziwe zgłoszenie da się zweryfikować po numerze zamówienia i adresie, który sprzedawca zna z własnej bazy klientów. Jeśli coś nie się zgadza, lepiej przerwać kontakt i sprawdzić sprawę samodzielnie, niż ryzykować zainfekowanie komputera i utratę danych.
Na podstawie: Gazeta Prawna. Tekst opracowany redakcyjnie.