Płatności gotówką w Polsce: gdzie coraz częściej nie przyjmują banknotów
Coraz więcej miejsc w Polsce nie przyjmuje gotówki. Sprawdź, gdzie nie zapłacisz banknotami i na co zwrócić uwagę jako kupujący.
Ograniczanie płatności gotówką w Polsce polega na tym, że coraz więcej miejsc, od urzędów po środki transportu, nie przyjmuje banknotów i monet, przez co kupujący musi korzystać z płatności bezgotówkowych. Na ten temat wypowiada się prof. Andrzej Bień z Szkoły Głównej Handlowej, a jego uwagi opierają się na konkretnych przykładach z codziennego życia.
Gdzie w Polsce coraz trudniej zapłacić gotówką?
Najwięcej napięć pojawia się tam, gdzie płatność jest obowiązkiem. Prof. Andrzej Bień wskazuje, że policja nie przyjmuje gotówki od Polaka za mandat wystawiony na miejscu, podczas gdy obywatel USA okazujący identity card mógł za mandat zapłacić banknotami. Parkometry i automaty biletowe w miastach również odrzucają gotówkę, a w pociągu, według rozmówcy, płatność gotówką jest niemożliwa.
| Miejsce | Czy przyjmuje gotówkę (wg rozmówcy) |
|---|---|
| Policja, mandat na miejscu, obywatel Polski | Nie |
| Policja, mandat, obywatel USA z identity card | Tak |
| Parkometr i automat biletowy w mieście | Nie |
| Pociąg | Nie |
Co dzieje się z bankomatami i oddziałami banków?
Sieć wypłat gotówki kurczy się szybciej, niż wielu klientów zdąża się przyzwyczaić. W okolicy rozmówcy zlikwidowano trzy bankomaty PKO. W przypadku mBanku, jak podaje prof. Bień, wszystkie bankomaty zostały zlikwidowane, a klienci korzystają z sieci Euronet, która oferuje niskie limity wypłat i nie drukuje potwierdzeń. Większość oddziałów tego banku ma być bezgotówkowa, dlatego rozmówca postuluje, by Komisja Nadzoru Finansowego zajęła się właśnie takimi placówkami.
Czy gotówka w Polsce nadal ma znaczenie?
Tak, i to w dużej skali. Gotówka w obiegu NBP wynosiła 488 mld zł na koniec lipca 2026 roku. Oznacza to, że rezygnacja z banknotów nie dotyczy marginalnej grupy transakcji, lecz części finansów wielu gospodarstw domowych i drobnych przedsiębiorców.
Kto najbardziej odczuwa ograniczenia płatności gotówką?
Najbardziej narażone są osoby, które nie mają smartfona ani konta bankowego, bo płatności bezgotówkowe pozostają dla nich niedostępne. Drobny biznes może z kolei uznać, że koszt kasy fiskalnej czyni jego działalność nieopłacalną. Prof. Bień zwraca też uwagę na awarie systemów bezgotówkowych w sklepach oraz na incydent, w którym grupa nastolatków zhakowała system BLIK na początku roku. W północnej Polsce, jak twierdzi rozmówca, działania hybrydowe Rosji sprawiają, że płatności bywają czasem niemożliwe. Prof. Bień krytycznie ocenia też opłaty za konto i przelewy, wskazując, że to przychód banków.
Co to oznacza dla Ciebie jako konsumenta?
Dla kupującego najważniejsza zasada jest prosta: przed zakupem sprawdź, jakie formy płatności akceptuje sprzedawca, szczególnie w pociągach, na parkingach i przy biletomatach. Warto zawsze mieć przy sobie zapas gotówki lub drugą formę płatności, na wypadek awarii terminala albo braku zasięgu. Jeśli jesteś osobą bez smartfona lub konta, zwróć uwagę na dostęp do wypłat i na to, czy usługi, z których korzystasz, są dostępne także bez kanału cyfrowego. Podstawą prawną omawianych zagadnień jest Ustawa o usługach płatniczych z 19.08.2011, dlatego w sporach dotyczących formy płatności warto sięgać po jej przepisy.
Na podstawie: Instytut Spraw Obywatelskich. Tekst opracowany redakcyjnie.