Dostępność towarów i usług dla konsumentów: co zmienia Europejski Akt o Dostępności
Europejski Akt o Dostępności obowiązuje w Polsce od ponad roku. Sprawdź, kogo obejmuje ochrona, gdzie zgłaszać problemy i na co zwrócić uwagę jako konsument.
Dostępność towarów i usług dla osób kupujących w celach prywatnych wynika w Polsce z Europejskiego Aktu o Dostępności, który obowiązuje od ponad roku. Akt wyznacza kierunek, w którym mają zmierzać sklepy, banki, firmy ubezpieczeniowe i dostawcy usług cyfrowych, a jego skutki odczuje każdy konsument, nie tylko osoby z niepełnosprawnościami.
Czym jest dostępność z perspektywy konsumenta?
Dostępność oznacza, że towar lub usługa da się wykorzystać przez osoby o różnych potrzebach, bez zbędnych barier. Podczas seminarium w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich podkreślano, że to warunek uczestnictwa w życiu społecznym na zasadach równości. Rzecznik traktuje ją także jako element ochrony praw człowieka, a nie wyłącznie zagadnienie techniczne czy organizacyjne. Jak pisze w swoim materiale INFOR.PL, „Dostępność nie jest wyłącznie kwestią techniczną i organizacyjną, ale powinna być postrzegana jako element systemu ochrony praw człowieka.”
Kogo obejmuje ochrona przy zakupach?
Ochrona nie ogranicza się do osób z orzeczoną niepełnosprawnością. PFRON zwraca uwagę, że osoby o szczególnych potrzebach to szersza grupa. Wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej wskazał przykłady z przestrzeni fizycznej i cyfrowej, w tym potrzeby osób nieneurotypowych. Jako konkretny przykład podał ciche godziny w sklepach, czyli czas z ograniczonym hałasem i bodźcami.
| Grupa | Przykład potrzeby wskazany na seminarium |
|---|---|
| Osoby z niepełnosprawnościami | Ochrona praw konsumenta w relacji z przedsiębiorcą |
| Osoby nieneurotypowe | Ciche godziny w sklepach, dostępność przestrzeni cyfrowej |
| Osoby niewidome | Udział ekspertów z tej grupy już na etapie projektowania |
| Środowisko osób głuchych | Więcej Polskiego Języka Migowego na stronach instytucji i w badaniach konsumenckich |
Dlaczego braki w dostępności trudno zauważyć?
Braki często nie są widoczne dla przeciętnego klienta. Wiceminister zwrócił uwagę, że problemy ujawniają się dopiero przy konkretnych osobach, które próbują skorzystać z usługi. Dlatego eksperci postulują włączanie osób z niepełnosprawnościami do procesu projektowania, zanim produkt trafi na rynek. Przedstawiciele środowiska głuchych wskazują z kolei na niedobór PJM zarówno w komunikacji instytucji, jak i w badaniach konsumenckich. Według PFRON część przedsiębiorców wciąż nie zna nowych obowiązków, co oznacza, że problem może wynikać z niewiedzy, a nie z celowego działania.
Gdzie zgłosić problem z dostępnością usług finansowych?
W usługach finansowych problem dotyczy wielu osób, bo bankowość i ubezpieczenia są obecne w codziennym życiu. Rzecznik Finansowy gromadzi informacje o trudnościach konsumentów, a źródłami wiedzy o takich problemach są banki i zakłady ubezpieczeń. Zgłoszenie takiej sprawy pomaga nie tylko w rozwiązaniu konkretnej sytuacji, ale też w identyfikacji powtarzających się barier.
Co to oznacza dla Ciebie?
Jeśli kupujesz towary lub korzystasz z usług do celów prywatnych, nowe przepisy wzmacniają Twoją pozycję, zwłaszcza gdy napotkasz bariery w sklepie, w bankowości internetowej czy w komunikacji z firmą. Zanim podpiszesz umowę lub dokonasz zakupu online, sprawdź, czy usługodawca oferuje alternatywne sposoby kontaktu i informacje w czytelnej formie. Zgłaszaj problemy na piśmie, z datą i opisem sytuacji, a w sprawach finansowych rozważ kontakt z Rzecznikiem Finansowym. Każde takie zgłoszenie pokazuje przedsiębiorcom, gdzie system wymaga poprawy.
Na podstawie: INFOR.PL. Tekst opracowany redakcyjnie.