System kaucyjny w Polsce od 1 października 2025: kaucje, zwrot i zasady

System kaucyjny na butelki i puszki w Polsce działa od 1 października 2025 roku i obejmuje napoje w puszkach, plastikowych oraz szklanych butelkach. Każdy, kto kupuje taki napój, płaci dodatkową kwotę, którą może odzyskać po oddaniu pustego opakowania.

Kto musi przystąpić do systemu kaucyjnego?

Do udziału w systemie zobowiązane są sklepy o powierzchni powyżej 200 m². Mniejsze placówki mogą dołączyć dobrowolnie, dlatego w małym sklepie osiedlowym punkt zwrotu może nie istnieć. Warto sprawdzić to na miejscu, zanim kupimy napój w puszce lub butelce.

Typ placówki	Status udziału
Powierzchnia powyżej 200 m²	Obowiązkowy
Powierzchnia do 200 m²	Dobrowolny

Ile wynosi kaucja za butelkę i puszkę?

Wysokość kaucji zależy od rodzaju opakowania. Butelka PET i puszka metalowa kosztują dodatkowo 50 gr, a szklana butelka wielokrotnego użytku 1 zł. Kwotę określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska, a pobierana jest już w momencie zakupu napoju, nie przy zwrocie.

Rodzaj opakowania	Kaucja
Butelka PET	50 gr
Puszka metalowa	50 gr
Szklana butelka wielokrotnego użytku	1 zł

Dla osoby, która regularnie kupuje napoje w PET i puszkach, oznacza to dopłatę 50 gr za każdy pojedynczy produkt. Przy większych zakupach kwoty szybko się sumują, a po oddaniu opakowań wracają do portfela.

Jak zwrócić butelkę bez paragonu?

System jest bezparagonowy, więc opakowanie można oddać w dowolnym punkcie zbiórki, bez dowodu zakupu. Urządzenie skanuje kod kreskowy i rozpoznaje, czy dane opakowanie objęte jest systemem. Po przyjęciu drukuje paragon z kwotą kaucji. Tę sumę można zamienić na zniżkę przy zakupach albo odebrać w gotówce, zależnie od oferty danego punktu.

Na co uważać, oddając butelki i puszki?

Opakowania muszą być puste i nieuszkodzone. Nie należy ich zgniatać przed oddaniem, ponieważ zgniatanie odbywa się w samym urządzeniu, już po przyjęciu. Butelki są następnie sortowane według rodzaju tworzywa i koloru, a potem transportowane do centrów recyklingu. Zanieczyszczone lub pęknięte opakowanie może zostać odrzucone, dlatego lepiej przed wizytą w punkcie przepłukać je i sprawdzić stan.

Kto finansuje system kaucyjny?

Koszty wdrożenia i utrzymania systemu ponoszą przedsiębiorcy, którzy wprowadzają napoje na rynek. Dodatkowym źródłem finansowania są kaucje, których konsumenci nie odebrali. Według danych przytaczanych w materiałach o systemie poziom selektywnej zbiórki i recyklingu ma sięgać nawet ponad 90%, co stanowi główny cel całego przedsięwzięcia.

Jakie przepisy stoją za systemem kaucyjnym w Polsce?

Podstawą prawną jest ustawa z 13 lipca 2023 roku o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami. Jej źródłem inspiracji jest dyrektywa 2019/904, czyli dyrektywa SUP dotycząca jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych. Warto jednak wiedzieć, że Unia Europejska nie narzuciła tego rozwiązania wprost. Decyzja o wprowadzeniu systemu i jego kształcie należy do polskiego ustawodawcy.

Przed przyjęciem przepisów przeprowadzono konsultacje z samorządami, handlem, producentami napojów oraz organizacjami branżowymi i społecznymi.

Gdzie zgłosić nieprawidłowości w systemie?

Nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu zgłasza się do Wojewódzkich Inspektoratów Ochrony Środowiska. To one są właściwą instytucją, gdy punkt zbiórki odmawia przyjęcia prawidłowo oddanego opakowania albo gdy zasady nie są przestrzegane.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla przeciętnego konsumenta najważniejsza zmiana jest prosta: kaucja staje się częścią ceny napoju, a jej odzyskanie zależy od oddania opakowania. Zanim kupimy napój, warto zwrócić uwagę na to, czy sklep, w którym robimy zakupy, uczestniczy w systemie, zwłaszcza gdy nie jest dużą placówką. Przy oddawaniu opakowań dobrze pamiętać o zasadach: puste, nieuszkodzone i bez zgniatania ręcznie. Dzięki temu proces przebiega sprawnie, a zwrot kaucji nie wymaga paragonu, co upraszcza całą procedurę.

Polska nie jest jednym z pierwszych krajów z takim rozwiązaniem. System działa już w Chorwacji, Danii, Estonii, Finlandii, Holandii, Islandii, na Litwie, Łotwie, w Niemczech, Norwegii i Szwecji, co pokazuje, że rozwiązanie jest stosowane w wielu państwach regionu.