Nieautoryzowana transakcja a zwrot pieniędzy: co zmienia wyrok TSUE

Zgodnie z wyrokiem TSUE w sprawie C-70/25 Tukowiecka bank co do zasady musi zwrócić pieniądze za nieautoryzowaną transakcję płatniczą, nawet jeśli klient mógł rażąco zaniedbać swoje obowiązki.

Poniżej wyjaśniamy, co dokładnie rozstrzygnięto, jak na orzeczenie zareagowały polskie banki i co może się zmienić w przyszłości. Każdy klient konta bankowego powinien znać te zasady, bo dotyczą one bezpośrednio jego pieniędzy.

Czy bank musi zwrócić pieniądze, jeśli klient sam ułatwił oszustwo?

Tak, bank powinien zwrócić środki niezwłocznie, nawet przy możliwym rażącym niedbalstwie klienta. Wykładnia TSUE nie pozwala bankowi odmówić zwrotu wyłącznie z tego powodu.

Sprawa trafiła do TSUE jako pytanie prawne, ponieważ bank odmówił niezwłocznego zwrotu, powołując się na rażące zaniedbanie klienta. Trybunał wskazał, że taka odmowa nie jest zgodna z oczekiwaniami wobec dostawcy usług płatniczych.

Czy bank traci prawo do odzyskania pieniędzy?

Nie. Bank może później dochodzić roszczeń od klienta, jeśli uzna, że ten zawinił. Ta możliwość została potwierdzona przez TSUE, ale nie zmienia obowiązku zwrotu na początku.

Jak polskie banki dostosowały swoje praktyki?

Większość banków w Polsce zmieniła sposób rozpatrywania zwrotów tak, by odpowiadał oczekiwaniom KNF i Prezesa UOKiK. Polski sektor bankowy należy według przekazu Miesięcznika Finansowy BANK do pierwszych w Unii Europejskiej, które zaproponowały rozwiązania zgodne z wyrokiem.

Po stronie branży Związek Banków Polskich wskazuje, że kluczowym wyzwaniem pozostaje przeciwdziałanie przestępczości finansowej i oszustwom płatniczym. Banki rozwijają systemy bezpieczeństwa oraz mechanizmy zapobiegające wyłudzeniom, a ochrona środków wymaga również staranności samych klientów.

Co przewiduje projekt PSR?

Projektowane rozporządzenie PSR, dotyczące usług płatniczych na rynku unijnym, wprowadza wyjątek od zasady szybkiego zwrotu. Bank mógłby odstąpić od zwrotu przy uzasadnionym podejrzeniu rażącego niedbalstwa klienta.

Poniższa tabela zestawia obecny stan rzeczy z kierunkiem zmian:

Sytuacja	Obowiązek zwrotu	Możliwość dochodzenia roszczeń od klienta	Wyjątek
Wykładnia TSUE (sprawa C-70/25 Tukowiecka)	Tak, także przy możliwym rażącym niedbalstwie	Tak, po zwrocie	Brak
Praktyka większości banków w Polsce	Zgodna z oczekiwaniami KNF i Prezesa UOKiK	Tak	Brak
Projekt PSR	Tak, z wyjątkiem	Tak	Uzasadnione podejrzenie rażącego niedbalstwa

Różnica między wyrokiem a projektem PSR jest istotna. Wyrok nie przewiduje wstrzymania zwrotu z powodu zaniedbania klienta, natomiast projekt dopuszcza taki wyjątek przy odpowiednio uzasadnionym podejrzeniu.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla klienta banku najważniejsza jest zmiana kolejności: zwrot powinien nastąpić szybko, a ewentualne spory o winę przesuwają się na później. Nie oznacza to jednak, że bezpieczeństwo konta przestaje mieć znaczenie. Jeśli bank później uzna, że doszło do rażącego zaniedbania, może próbować odzyskać środki, a to wiąże się z ryzykiem dla klienta.

Warto więc zachować podstawową ostrożność: nie udostępniać danych logowania, dokładnie sprawdzać nietypowe wiadomości przed autoryzacją płatności i reagować natychmiast po zauważeniu podejrzanej transakcji. Zgłoszenie do banku powinno być jak najszybsze, a wszelkie próby odmowy zwrotu warto konsultować z rzecznikiem finansowym lub z UOKiK.

Zmiany w przepisach, zwłaszcza po przyjęciu projektu PSR, będą miały znaczenie dla każdego, kto korzysta z kont i płatności elektronicznych. Warto śledzić ich losy, bo mogą wpłynąć na tryb reklamacji i zasady odpowiedzialności za transakcje.