Reklamacja sprzed 3800 lat: skarga na miedź w Mezopotamii

Najstarszą znaną pisemną reklamację klienta zapisano na glinianej tabliczce z ok. 1750 r. p.n.e., a dotyczyła ona dostawy miedzi w Mezopotamii. Dokument ten pokazuje, że mechanizm zgłaszania wad towaru i żądania zwrotu pieniędzy istnieje od bardzo dawna, a jego zasady nie różnią się zasadniczo od tych, które znamy dziś.

Kto reklamował towar i u kogo?

Reklamującym był kupiec o imieniu Nanni, a sprzedawcą Ea-Nasir. To właśnie między tymi dwiema osobami doszło do sporu o metal, który Nanni otrzymał w zamian za swoje pieniądze. Dom, który uznano za siedzibę Ea-Nasira, pozwala badaczom sądzić, że był on osobą zamożną i ustabilizowaną w lokalnym handlu.

Jakie zarzuty postawił kupujący?

Nanni zarzucił sprzedawcy, że miedź jest złej jakości, i zażądał zwrotu zapłaty. Drugi wątek skargi dotyczył sposobu traktowania jego posłańców, których Ea-Nasir miał lekceważyć. W treści pisma pojawiła się też zapowiedź, że w przyszłości kupujący sam wybierze sztaby miedzi i odrzuci metal uznany za niewłaściwy. To ważna wskazówka, że już wtedy klient chciał mieć kontrolę nad jakością dostawy, a nie tylko polegać na zapewnieniach sprzedawcy.

Dlaczego posłańcy mieli tak trudną drogę?

Przesyłki i pieniądze przenoszono przez tereny uznawane za niebezpieczne i wrogie. Posłańcy wracali bez pieniędzy wielokrotnie, co wskazuje, że spór ciągnął się przez dłuższy czas. Handel miedzią był częścią szerszych kontaktów z Dilmun, czyli obszarem związanym z Zatoką Perską, dlatego każda dostawa miała realną wartość i realne koszty logistyczne.

Jak tabliczka trafiła do muzeum?

Tabliczka została odkryta w Ur, na południu dzisiejszego Iraku, podczas wykopalisk prowadzonych przez ekspedycję Leonarda Woolleya w latach 1922–1934. Organizatorami prac były British Museum oraz Muzeum Uniwersytetu Pensylwanii. Dziś dokument znajduje się w zbiorach British Museum. Tekst, zapisany w języku akadyjskim pismem klinowym, przetłumaczył A. Leo Oppenheim w książce wydanej w 1967 r.

Dane o tabliczce

Parametr	Wartość
Datowanie	ok. 1750 r. p.n.e.
Wiek	ok. 3800 lat
Wymiary	11,6 x 5 x 2,6 cm
Język i pismo	akadyjski, pismo klinowe
Miejsce znalezienia	Ur, południowy Irak
Obecne miejsce przechowywania	British Museum

Czy sprzedawca odpowiedział na reklamację?

Odpowiedź Ea-Nasira nie zachowała się, dlatego nie znamy jego wersji wydarzeń. Brak zapisu po stronie sprzedawcy oznacza, że opieramy się wyłącznie na stanowisku reklamującego, co w analizie historycznej wymaga ostrożności.

Czy Ea-Nasir miał więcej skarg?

Na tej samej tabliczce wspomniano również o innych klientach, którzy składali podobne zastrzeżenia wobec tego sprzedawcy. Zestawienie pokazuje, że problemy nie dotyczyły jednego zamówienia.

Skarżący	Przedmiot zarzutu
Arbituram	brak miedzi w dostawie
Imgur-Sin	jakość metalu
Nanni	jakość miedzi i traktowanie posłańców

Co to oznacza dla Ciebie?

Historia z Mezopotamii nie jest ciekawostką bez znaczenia dla współczesnego konsumenta. Przede wszystkim pokazuje, że reklamacja w formie pisemnej jest najlepszym sposobem na uporządkowanie sporu, bo pozwala wskazać konkretną wadę, datę i żądanie. W Polsce kwestie wad towaru reguluje Kodeks cywilny, w tym przepisy o rękojmi i gwarancji, dlatego warto zachować paragon, potwierdzenie zakupu oraz korespondencję ze sprzedawcą. Jeśli towar nie spełnia oczekiwań, opisz problem rzeczowo, określ, czego oczekujesz, i zapisz swoje działania. Dokument z zarzutami i żądaniem jest punktem wyjścia do każdej dalszej rozmowy, a w razie sporu stanowi podstawę do dochodzenia praw przed właściwymi instytucjami.