Finansowanie roszczeń frankowych przez fundusze: co musisz wiedzieć o TPF

Finansowanie roszczeń przez podmioty trzecie (ang. third-party funding, TPF) to sposób prowadzenia sporów, w którym zewnętrzny inwestor pokrywa koszty procesu konsumenta z bankiem, a w zamian otrzymuje udział w ewentualnym zasądzonym świadczeniu. Model ten coraz mocniej wpływa na polski rynek spraw kredytowych, zwłaszcza frankowych.

Czym jest finansowanie roszczeń przez podmioty trzecie?

Finansowanie przez podmioty trzecie polega na tym, że fundusz lub inny podmiot zewnętrzny przejmuje ryzyko finansowe sporu. Jeśli sprawa zakończy się sukcesem, fundusz odzyskuje nakłady i zarabia. Jeśli przegra, konsument zwykle nie ponosi kosztów, ale rzadko wie dokładnie, na jakich warunkach działa umowa. Właśnie dlatego tematem zainteresowały się zarówno środowiska bankowe, jak i organizacje konsumenckie.

Jak duża jest skala sporów kredytowych w Polsce?

Według informacji przedstawionych podczas debaty zorganizowanej przez PAP Biznes i Związek Banków Polskich, w latach 2020–2025 w sądach zarejestrowano ponad 0,5 mln spraw frankowych. W bieżącym roku liczba nowych powództw frankowych spadła, natomiast przybywa postępowań dotyczących ubezpieczeń SKD oraz kredytów opartych na stawce WIBOR.

Obszar	Stan lub trend
Sprawy frankowe w sądach (2020–2025)	ponad 0,5 mln
Nowe powództwa frankowe w bieżącym roku	spadek
Postępowania dotyczące SKD i kredytów na WIBOR	wzrost
Szacowany potencjał przychodowy funduszy	1,2 mld zł – 14,5 mld zł
Szacowane koszty sektora bankowego (wg prezesa Banku Pekao)	100 mld zł

Zestawienie pokazuje, że spór nie zniknął, lecz przesunął się w stronę nowych typów umów. Rozpiętość szacunków potencjału funduszy jest zresztą wyraźna, co tłumaczy, dlaczego temat budzi tak silne emocje.

Dlaczego banki i organizacje konsumenckie oceniają ten rynek inaczej?

Prezes Banku Pekao Cezary Stypułkowski wskazuje, że kwestionowanie umów utrudnia prowadzenie działalności bankowej. Według niego przy istniejącym ryzyku prawnym kredyty hipoteczne przestają być opłacalne, a szacowane koszty dla całego sektora mają sięgać 100 mld zł.

Z drugiej strony Monika Kosińska-Pyter z Federacji Konsumentów przypomina, że postępowania przedstawicielskie mogą stanowić przeciwwagę dla cesji wierzytelności. Zwraca także uwagę na reklamy kancelarii SKD, które mogą wprowadzać w błąd odbiorców.

Dr Białek, prezes ZBP, podnosi z kolei problem forum shopping, czyli wybierania sądu pod kątem korzystnym dla powoda, i zalicza je do nadużyć prawa procesowego. Jak pisze w swoim materiale Interia Biznes, prezes ZBP ostro ocenia również kancelarie odszkodowawcze, zarzucając im manipulowanie klientami, o czym można przeczytać w cytowanym materiale.

Jakie zmiany w przepisach i nadzorze są postulowane?

Uczestnicy debaty wskazywali na dyrektywy CCD2 oraz MCD jako istotne dla tego obszaru. Dr Wiewiórowska-Domagalska, pełnomocniczka Ministra Sprawiedliwości ds. ochrony konsumenta, zwracała uwagę, że rynek powstał przede wszystkim z powodu nierozwiązanych naruszeń, a nie z braku przepisów. Dr Białek, z kolei, zauważa, że przepisy chroniące interesy zbiorowe istnieją, lecz nie są wystarczająco egzekwowane. Postulowano większe zaangażowanie UOKiK oraz zmiany w prawie dotyczącym cesji.

Warto też odnotować, że od marca 2025 roku beneficjentami sprzedaży roszczeń (KSF) stają się podmioty nastawione na zysk, co zmienia strukturę sporów.

Co to oznacza dla Ciebie jako kredytobiorcy?

Jeśli masz kredyt frankowy, hipoteczny lub oparty na WIBOR i rozważasz skorzystanie z pomocy zewnętrznego podmiotu, sprawdź przed podpisaniem umowy trzy rzeczy. Po pierwsze, czy umowa nie przewiduje kar za wcześniejsze zakończenie współpracy. Po drugie, jaki procent ewentualnej wygranej trafi do funduszu lub kancelarii. Po trzecie, czy reklama obiecuje wyniki, których nie da się zagwarantować.

Pamiętaj też, że osoby z mniejszymi roszczeniami mogą mieć trudniej o wsparcie, ponieważ fundusze częściej interesują się sprawami o większej wartości. Przy niższej kwocie warto porównać koszty dochodzenia roszczenia samodzielnie lub z pomocą organizacji konsumenckiej z ofertą komercyjną.