Ustawa frankowa 2026: koniec rat po pozwie – co się zmienia

Nowa ustawa frankowa wchodzaca w życie w 2026 roku wprowadza automatyczne wstrzymanie spłaty rat kredytu z chwilą doręczenia pozwu bankowi, co stanowi przełomową zmianę dla kredytobiorców walczących o zwrot nadpłaconych kwot. Rozwiązanie działa z mocy prawa i nie wymaga złożenia odrębnego wniosku do sądu, co znacznie upraszcza procedurę i od razu poprawia sytuację finansową kredytobiorcy.

Ministerstwo Sprawiedliwości podkreśla, że ustawa ma usprawnić prowadzenie postępowań sądowych, skrócić czas oczekiwania na wyroki oraz odciążyć sądy obciążone sprawami frankowych. Dr Aneta Wiewiórowska-Domagalska, pełnomocniczka Ministra Sprawiedliwości ds. Ochrony Praw Konsumenta, określiła to jako ważny krok dla usprawnienia pracy sądów i skutecznej ochrony konsumentów.

Automatyczne wstrzymanie spłaty rat – największa zmiana dla frankowiczów

Dotychczas kredytobiorcy musieli wnosić do sądu odrębny wniosek o wstrzymanie spłaty rat w trakcie postępowania frankowego. Nowa ustawa eliminuje tę formalność. Od momentu doręczenia pozwu bankowi obowiązek spłaty rat zostaje automatycznie zawieszony aż do prawomocnego zakończenia sprawy. Zmiana ta ma ogromne znaczenie praktyczne – kredytobiorcy nie będą zmuszeni do płacenia rat, których wysokość kwestionują w sądzie.

Wstrzymanie spłaty rat ma również bezpośredni wpływ na wysokość odsetek naliczanych przez bank. Im krócej trwa postępowanie, tym mniejszy okres, w którym bank może naliczać odsetki od kwestionowanych rat. To bezpośrednia korzyść finansowa dla kredytobiorcy.

Uproszczenie i przyspieszenie procedur sądowych

Ustawa frankowa 2026 rozszerza możliwości sądów w zakresie organizacji postępowań. Nowe przepisy pozwalają na:

• Rozpoznawanie spraw na posiedzeniach niejawnych (bez udziału publiczności)
• Przeprowadzanie zdalnych przesłuchań świadków
• Składanie zeznań przez strony procesowe na piśmie zamiast ustnie
• Umarzanie postępowań przez referendarzy sądowych w przypadku cofnięcia pozwu lub apelacji

Te rozwiązania mają przełożyć się na szybsze załatwienie spraw frankowych i jednocześnie odciążenie sądów, co powinno przyspieszyć rozpoznawanie innych spraw cywilnych.

Rozliczenie roszczeń w jednym postępowaniu

Dotychczas kredytobiorcy zmuszeni byli prowadzić dwa odrębne procesy – jeden z powództwa kredytobiorcy przeciwko bankowi oraz drugi dotyczący roszczeń banku. Nowa ustawa zmienia tę sytuację.

Ustawa wydłuża termin na wniesienie przez bank powództwa wzajemnego do zakończenia postępowania przed sądem I instancji. Dzięki temu roszczenia kredytobiorcy i banku będą mogły zostać rozpoznane w ramach jednego procesu i rozstrzygnięte w jednym orzeczeniu. Rozwiązanie to:

• Skraca czas postępowania
• Zmniejsza koszty sądowe
• Eliminuje ryzyko sprzecznych wyroków w dwóch odrębnych procesach
• Ułatwia egzekucję wyroku

Nowe zasady dotyczące skarg kasacyjnych

Ustawa przewiduje zmianę procedury skargowych kasacyjnych w sprawach frankowych. Sąd Najwyższy będzie mógł zmienić postanowienie o przyjęciu do rozpoznania skargi kasacyjnej banku i odmówić jej przyjęcia do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje już istotne zagadnienie prawne lub nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa.

Rozwiązanie to ma zapobiec przedłużaniu postępowań poprzez składanie skarg kasacyjnych bez rzeczywistego uzasadnienia prawnego. Bank nie będzie mógł opóźniać finalizacji sprawy poprzez wznowienie postępowania na szczeblu Sądu Najwyższego, jeśli nie będzie to uzasadnione merytorycznymi wątpliwościami dotyczącymi prawa.

Skalę problemu frankowych – dane Ministerstwa Sprawiedliwości

Parametr	Liczba/Procent	Sąd
Sprawy frankowe wśród wszystkich spraw cywilnych	25%	Sądy okręgowe
Sprawy frankowe wśród wszystkich spraw cywilnych	70%	Sądy apelacyjne
Okres obowiązywania nowej ustawy	od 14 dni po ogłoszeniu w DU	-

Dane Ministerstwa Sprawiedliwości za I kwartał 2026 r. pokazują skalę obciążenia sądów sprawami frankowych. W sądach okręgowych sprawy frankowe stanowią około jedną czwartą wszystkich oczekujących spraw cywilnych. W sądach apelacyjnych sytuacja jest dramatyczna – aż siedem na dziesięć oczekujących spraw to sprawy frankowe. To oznacza, że sądy apelacyjne są praktycznie sparaliżowane sprawami frankowych, co powoduje znaczne opóźnienia w rozpoznawaniu innych spraw cywilnych.

Co to oznacza dla kredytobiorców i sądów

Nowa ustawa frankowa to kompleksowe rozwiązanie, które ma rozwiązać problem zatorów sądowych i jednocześnie poprawić sytuację kredytobiorców. Dla frankowiczów oznacza to:

• Szybsze wyroki (sądy będą mogły pracować efektywniej)
• Natychmiastowe wstrzymanie spłaty rat (bez czekania na decyzję sądu)
• Krótszy okres naliczania odsetek (mniej strat finansowych)
• Możliwość rozliczenia wszystkich roszczeń w jednym procesie (mniej kosztów i czasu)

Dla całego wymiaru sprawiedliwości ustawa przyniesie odciążenie sądów i przyspieszenie rozpoznawania innych spraw cywilnych. Sądy będą mogły szybciej finalizować sprawy frankowe, co uwolni zasoby do zajęcia się innymi sprawami.

Ustawa z 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego wchodzi w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Kredytobiorcy powinni zapoznać się z nowymi przepisami, aby w pełni skorzystać z przysługujących im praw w postępowaniach frankowych.