Influencerzy pod kontrolą UOKiK. Agresywna reklama skierowana do dzieci

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów postawił zarzuty dwóm influencerom za kierowanie agresywnych reklam do dzieci, naruszając przepisy chroniące najmłodszych konsumentów. Decyzja UOKiK wskazuje na rosnące zagrożenie związane z praktykami marketingowymi w mediach społecznościowych, gdzie granica między rozrywką a komercją staje się coraz bardziej rozmyta.

Kto został objęty postępowaniem UOKiK?

Zarzuty postawiono dwóm twórcom internetowym prowadzącym kanały “WojanGames”, “WojanPlus”, “wojanteam_pl” oraz “Palion Games” i “Palion Games Plus”. Influencerzy specjalizują się w treściach poświęconych grom komputerowym kierowanych głównie do dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Oprócz działalności w mediach społecznościowych prowadzą również sklepy internetowe oferujące artykuły szkolne, odzież, kolorowanki, komiksy i napoje.

Według informacji UOKiK, reklama tych produktów była wielokrotnie wplatana w transmisje z gier i materiały publikowane w mediach społecznościowych, często stanowiąc główny element fabuły treści. Analiza urzędu oraz skargi kierowane do instytucji wskazały, że sposób promocji może naruszać przepisy chroniące najmłodszych konsumentów.

Jakie praktyki reklamowe uznano za nielegalne?

Prezes UOKiK Tomasz Chróstny wyjaśnił problem w następujących słowach: “Dzieci nie mogą być poddawane presji zakupowej poprzez agresywną reklamę. Tymczasem influencerzy, którym postawiłem zarzuty, promują swoje biznesy za pośrednictwem treści w mediach społecznościowych opartych na popularnych grach komputerowych dla dzieci. W jednej chwili relacjonują przebieg rozgrywki, a w następnej zachęcają do kupowania plecaków, napojów czy koszulek.”

Urzęd wskazał konkretne nielegalne praktyki stosowane przez influencerów:

Manipulacyjne techniki skierowane do dzieci

Influencerzy zwracali się bezpośrednio do dzieci, wykorzystując język atrakcyjny dla najmłodszych, kolorowe animacje i rymowanki. Odwoływali się również do potrzeby akceptacji przez rówieśników, informując, że produkty kupiło już wiele innych dzieci — technika znana jako “społeczny dowód”.

Presja czasu i sugerowanie wyjątkowych właściwości

Twórcy stosowali presję czasu, przekonując, że oferta jest limitowana i wkrótce zniknie. Sugerowali również wyjątkowe właściwości produktów, określając je jako “magiczne” lub “przynoszące szczęście” — praktyki mające na celu manipulowanie emocjami dzieci.

Brak wyraźnego rozdzielenia treści rozrywkowej od reklamy

Kluczbowym problemem było wplatanie reklam w treści rozrywkowe w taki sposób, że dzieci nie mogły łatwo rozpoznać komercyjnego charakteru przekazu. Przekaz reklamowy nie był wyraźnie oznaczony ani oddzielony od materiału edukacyjnego czy zabawowego.

Jakie przepisy chronią dzieci przed agresywną reklamą?

UOKiK przypomniał, że przepisy krajowe i unijne zakazują bezpośredniego nakłaniania dzieci do zakupu produktów lub zachęcania ich do wywierania presji na dorosłych w celu dokonania zakupu. Regulacje obejmują:

• Ustawę o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym — zakazująca praktyk naruszających interesy konsumentów
• Ustawę o radiofonii i telewizji — regulującą treści medialne, w tym reklamy

Urząd zaznaczył, że dzieci, ze względu na ograniczoną zdolność rozpoznawania komercyjnego charakteru przekazów, podlegają szczególnej ochronie. Zakazane są przekazy marketingowe, które jednocześnie:

1. Są skierowane do dzieci
2. Bezpośrednio nakłaniają je do zakupu towarów lub usług
3. Mają charakter bezpośredni i agresywny

W ocenie prezesa UOKiK, treści publikowane na kanałach objętych postępowaniem spełniają wszystkie te kryteria.

Jakie kary grożą influencerom?

Jeśli zarzuty się potwierdzą, przedsiębiorcom grozi kara w wysokości do 10 procent obrotu. Dodatkowo osoba zarządzająca Wojan Group może zostać ukarana grzywną do 2 milionów złotych. Wysokość kar wskazuje na poważne traktowanie przez UOKiK naruszeń przepisów chroniących dzieci.

Typ kary	Maksymalna wysokość	Dotyczy
Kara dla przedsiębiorcy	Do 10% obrotu	Wojan Group, Palion Games
Grzywna dla zarządzającego	Do 2 mln zł	Osoba kierująca biznesem

Co to oznacza dla konsumentów i influencerów?

Decyzja UOKiK sygnalizuje zmianę podejścia do regulacji praktyk marketingowych w mediach społecznościowych. Urząd jasno wskazuje, że influencerzy nie mogą traktować swoich kanałów jako bezregulacyjnej przestrzeni do promocji produktów, szczególnie gdy odbiorcy to dzieci.

Dla rodziców i opiekunów to przypomnienie, aby uważnie monitorować treści, które oglądają dzieci, i uczyć je krytycznego myślenia wobec reklam. Dla influencerów i przedsiębiorców to ostrzeżenie, że agresywne praktyki marketingowe wobec dzieci będą ścigane, a kary mogą być dotkliwe.

Postępowanie UOKiK wobec influencerów promujących gry komputerowe to część szerszego zaangażowania urzędu w ochronę praw konsumentów w erze cyfrowej. Pokazuje, że niezależnie od kanału — czy to tradycyjna telewizja, czy media społecznościowe — przepisy chroniące dzieci będą egzekwowane. Influencerzy muszą pamiętać, że wraz z dużym zasięgiem i wpływem na młodych odbiorców idzie odpowiedzialność etyczna i prawna za treści, które publikują.