Ustawa frankowa weszła w życie — co się zmieniło dla kredytobiorców

Od 7 sierpnia 2026 roku obowiązuje nowa ustawa frankowa, która ma usprawnić postępowanie sądowe w sprawach kredytów denominowanych w frankach szwajcarskich. Jednak przepisy zawierają istotne luki, które mogą pracować na niekorzyść kredytobiorców.

Jakie kredyty objęte są nową ustawą?

Ustawa frankowa ma zastosowanie wyłącznie do umów kredytowych, w których wartość zobowiązania jest wyrażona lub przeliczana na podstawie kursu franka szwajcarskiego. Oznacza to, że kredyty waloryzowane kursem euro lub innej waluty pozostają poza jej zakresem i podlegają dotychczasowym regułom.

Rozróżnienie to jest kluczowe — jeśli zaciągnąłeś kredyt denominowany w euro, nie możesz liczyć na nowe mechanizmy proceduralne wprowadzone ustawą. Powinieneś sprawdzić umowę, aby zidentyfikować walutę, do której indeksowany jest Twój kredyt.

Jakie są główne zmiany proceduralne?

Nowe przepisy przyspieszają rozpoznawanie spraw poprzez dwie istotne zmianę. Po pierwsze, sądy zyskują możliwość rozpatrywania spraw na posiedzeniu niejawnym, co skraca czas procedury. Po drugie, ustawa dopuszcza przesłuchanie stron poprzez złożenie zeznań na piśmie zamiast stawiennictwa w sądzie.

Dla kredytobiorcy najistotniejsza jest jednak automatyczna ochrona finansowa — od momentu doręczenia pozwu bankowi następuje zawieszenie obowiązku spłacania rat. Daje to oddech finansowy w trakcie trwającego postępowania.

Dlaczego teoria dwóch kondykcji to problem?

Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 roku (sygn. III CZP 25/22) ustalił, że w sprawach kredytów frankowych obowiązuje teoria dwóch kondykcji. Podejście to zostało potwierdzone wyrokiem SN z 5 września 2025 roku (sygn. II CSKP 550/24).

Teoria dwóch kondykcji oznacza, że kredytobiorca może dochodzić zwrotu zarówno nadpłaconych odsetek, jak i różnicy kursowej wynikającej z manipulacji kursem wymiany. Jednak od czerwca 2025 roku banki zaczęły narzucać alternatywną teorię salda, która ogranicza wysokość roszczeń.

Aspekt	Teoria dwóch kondykcji	Teoria salda
Zwrot odsetek	Pełny zwrot	Ograniczony
Różnica kursowa	Osobne roszczenie	Wliczone do salda
Wysokość roszczeń	Wyższa	Niższa

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-396/24 nie zmienił obowiązywania teorii dwóch kondykcji w polskim orzecznictwie, mimo że banki próbują wykorzystywać to orzeczenie do uzasadnienia swojego stanowiska.

Co to oznacza dla Ciebie?

Nowa ustawa frankowa to krok naprzód, ale niepełny. Choć procedury przyspieszają, a spłata rat zawiesza się automatycznie, brakuje w ustawie jasnych wytycznych dotyczących metody naliczania zwrotów. To pozostawia pole do interpretacji i sporów.

Jeśli posiadasz kredyt frankowy, powinieneś:

• Sprawdzić, czy Twoja umowa podlega nowej ustawie (denominacja w frankach)
• Skonsultować się z prawnikiem na temat teorii dwóch kondykcji — to może znacząco wpłynąć na wysokość Twojego roszczenia
• Nie zgadzać się na teorię salda proponowaną przez bank bez konsultacji eksperta
• Złożyć pozew, aby uruchomić automatyczne zawieszenie spłaty rat

Przełomowy wyrok TSUE w sprawie Dziubak z 2019 roku otworzył drogę do dochodzenia roszczeń przez kredytobiorców. Nowa ustawa frankowa ma tę drogę ułatwić, ale sama nie rozwiązuje sporu o metodę naliczania zwrotów — to pozostaje polem bitwy w sądach.

Radca prawny Marcin Szołajski z Szołajski Legal Group zwraca uwagę, że wsparcie kadrowe dla sędziów rozpatrujących te sprawy pozostaje ważnym zagadnieniem, które wpłynie na tempo i jakość rozstrzygania.

Czy ustawa frankowa jest wystarczająca?

Przepisy wprowadzają ułatwienia proceduralne, ale nie rozstrzygają najważniejszej kwestii — sposobu naliczania zwrotów. To oznacza, że kredytobiorcy będą musieli nadal walczyć w sądach o uznanie teorii dwóch kondykcji, a banki będą próbować narzucać teorię salda.

Luka legislacyjna dotycząca metody zwrotu nadpłaconych kwot to sygnał, że ustawa została uchwalona w pośpiechu, bez pełnego rozważenia wszystkich aspektów problemu. Kredytobiorcy nie mogą liczyć na to, że samo wejście ustawy w życie automatycznie rozwiąże ich problemy finansowe.