Rękojmia o rok dłuższa za naprawę — nowe prawo konsumenta

Konsument, który zdecyduje się na naprawę zepsutego sprzętu zamiast jego wymiany, otrzyma dodatkowe 12 miesięcy ochrony z tytułu rękojmi — to kluczowa zmiana wynikająca z projektu nowelizacji ustawy o prawach konsumenta przygotowywanego przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Przepisy mają wejść w życie do 31 lipca 2026 roku w ramach transpozycji unijnej dyrektywy R2R (right to repair).

Dlaczego zmienia się prawo do naprawy?

Unia Europejska chce zachęcić konsumentów do wybierania naprawy zamiast wyrzucania zepsutych towarów. Wiele współczesnych urządzeń — od pralki po smartfon — łatwiej jest wyrzucić niż naprawić, co generuje zbędne wydatki dla konsumentów i problemy dla środowiska. Dyrektywa R2R ma usuwać bariery zniechęcające do naprawy, w tym słabą dostępność usług naprawczych i wysokie ceny części zamiennych.

Celem przepisów jest nie tylko ochrona portfela konsumenta, ale też promowanie gospodarki cyrkularnej — tzn. takiej, w której produkty są naprawiane i używane dłużej, zamiast być przedwcześnie zastępowane nowymi.

Jak będzie działać przedłużona rękojmia?

Mechanizm jest prosty: jeśli sprzedawca uzna reklamację za zasadną i stwierdzi, że towar można naprawić, zobowiązany będzie poinformować cię o dwóch opcjach — naprawie lub wymianie. Jeśli wybierzesz naprawę, otrzymasz dodatkowe 12 miesięcy ochrony z tytułu rękojmi.

Przykład praktyczny: Kupiłeś pralkę. Po 18 miesiącach od zakupu urządzenie się psuje. Zgłaszasz reklamację sprzedawcy, który stwierdza, że pralka jest naprawialna. Sprzedawca informuje cię, że możesz wybrać naprawę lub wymianę. Jeśli zdecydujesz się na naprawę, będziesz chroniony przez kolejne 12 miesięcy — czyli do 30 miesięcy od daty zakupu (18 + 12).

Ważne: przedłużenie rękojmi dotyczy tylko sytuacji, gdy konsument wyraźnie wybierze naprawę zamiast wymiany. Sprzedawca musi cię o tym poinformować.

Obowiązki sprzedawców — co się zmienia?

Przed wejściem w życie nowych przepisów sprzedawcy będą zobowiązani do:

• Informowania o prawie wyboru — każdy sprzedawca musi wyraźnie powiedzieć konsumentowi, że ma prawo wybrać między naprawą a wymianą.
• Zaznaczania przedłużenia rękojmi — sprzedawca musi wyjaśnić, że wybór naprawy wydłuża okres odpowiedzialności o 12 miesięcy.
• Oferowania towarów odnowionych — w przypadku gdy naprawa jest niemożliwa, sprzedawca będzie mógł (za twoją zgodą) wymienić towar na odnowiony zamiast nowego.

Obowiązki producentów — nowe wymogi

Producenci będą mieć znacznie więcej obowiązków. Będą zobowiązani do:

Zapewnienia możliwości naprawy

Producenci muszą projektować i produkować towary w taki sposób, aby:

• Były łatwe do naprawy (nie mogą utrudniać naprawy).
• Umożliwiały wykorzystanie części zamiennych.
• Były naprawialne na żądanie konsumenta.

Dostępności części zamiennych w rozsądnej cenie

Jeśli producent oferuje części zamienne i narzędzia do naprawy, ich cena musi być rozsądna — tzn. taka, która nie zniechęca do dokonania naprawy. To oznacza, że nie będzie można pobierać wygórowanych cen za części, które stanowiłyby znaczną część wartości nowego urządzenia.

Informowania o warunkach naprawy

Producenci muszą informować konsumentów o:

• Warunkach wykonywania naprawy.
• Prawie do uzyskania naprawy.
• Orientacyjnych cenach za typową naprawę.

Udostępniania towaru zamiennego

Podczas naprawy producent będzie mógł pożyczyć konsumentowi towar zastępczy — nieodpłatnie lub za rozsądną opłatę.

Które towary będą objęte nowymi przepisami?

Kategoria	Przykłady
Urządzenia gospodarstwa domowego	Pralki, zmywarki, odkurzacze, suszarki, urządzenia chłodnicze
Elektronika konsumencka	Telefony komórkowe, wyświetlacze elektroniczne
Sprzęt przemysłowy	Urządzenia do spawania, serwery
Pojazdy elektryczne	Skutery elektryczne, rowery elektryczne i podobne towary

Na razie przepisy będą obowiązkowe dla wymienionych kategorii, ale lista może być rozszerzana.

Europejski formularz informacji o naprawie

Nowe przepisy wprowadzą europejski formularz informacji o naprawie, który będzie używany przez podmioty zajmujące się naprawami. Formularz będzie:

• Dobrowolny w użytkowaniu — serwisy naprawcze mogą, ale nie muszą go używać.
• Bezpłatny dla konsumenta — będzie przekazywany na żądanie bez opłat.
• Wiążący przez 30 dni — serwis naprawczy nie będzie mógł zmienić warunków naprawy określonych w formularzu przez 30 dni od jego przekazania.

Formularz będzie dostępny na europejskiej platformie internetowej napraw, którą ma utworzyć Komisja Europejska. W Polsce powstanie polska sekcja krajowa, gdzie konsumenci będą mogli bezpłatnie wyszukiwać serwisy naprawcze.

Kary za naruszenie przepisów

Zarówno sprzedawcy, jak i producenci będą podlegać sankcjom za naruszenie nowych obowiązków:

Typ naruszenia	Wysokość kary	Organ egzekwujący
Pierwsze naruszenie	Do 20 tys. zł	Inspekcja Handlowa
Recydywa	Do 40 tys. zł	Inspekcja Handlowa
Praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów	Do 10% obrotu z poprzedniego roku	Prezes UOKiK

Inspekcja Handlowa będzie pierwszym organem egzekwującym obowiązki. Dodatkowo Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów będzie mógł nałożyć kary za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów.

Co to oznacza dla konsumentów?

Nowe przepisy to znaczna poprawa ochrony konsumenta. Zamiast być zmuszonym do wymiany zepsutego urządzenia na nowe (co generuje dodatkowe koszty), będziesz mógł wybrać naprawę i zyskać gwarancję na kolejny rok. To szczególnie ważne dla drogich urządzeń, takich jak pralki czy zmywarki, gdzie naprawa może być znacznie tańsza niż zakup nowego sprzętu.

Producenci i sprzedawcy będą zmotywowani do projektowania towarów, które można naprawiać, i oferowania dostępnych części zamiennych. Dla konsumentów oznacza to nie tylko oszczędności, ale też większą niezależność — nie będą zmuszeni do kupna nowego sprzętu tylko dlatego, że producent chce to wymuszać poprzez brak części zamiennych czy wysokie ceny.

Nowe przepisy wejdą w życie do 31 lipca 2026 roku, dając krajom UE czas na transpozycję dyrektywy R2R do krajowych systemów prawnych.