Prawo do naprawy 2026: nowe uprawnienia konsumentów

Prawo do naprawy (Right to Repair) to nowe uprawnienie konsumentów, które od III kwartału 2026 roku umożliwi naprawę produktów na rozsądnych zasadach nawet po zakończeniu gwarancji i reklamacji. Dyrektywa UE wdrażana do polskiego prawa zmieni fundamentalnie podejście do konsumpcji elektroniki i urządzeń AGD, zachęcając do naprawy zamiast wymiany na nowe.

Czym jest prawo do naprawy i dlaczego jest ważne?

Prawo do naprawy to uprawnienie, które ma zwiększyć dostępność napraw produktów zamiast zachęcać konsumentów do ich wymiany na nowe. To kluczowe rozróżnienie — nowe przepisy nie zastępują reklamacji ani gwarancji, lecz działają przede wszystkim wtedy, gdy przedsiębiorca nie ponosi już odpowiedzialności za brak zgodności towaru z umową.

Celem przepisów jest wydłużenie życia produktów, ograniczenie liczby elektrośmieci oraz zmniejszenie presji na konsumentów, którzy po upływie gwarancji zmuszeni byli do kupienia nowego sprzętu. Zamiast tego będą mogli oczekiwać, że określone produkty będzie można naprawić na rozsądnych zasadach — zarówno technicznych, jak i finansowych.

Które produkty będą objęte prawem do naprawy?

Obowiązek naprawy obejmie wyłącznie towary, dla których przepisy Unii Europejskiej przewidują wymogi dotyczące możliwości naprawy. Projekt ustawy wskazuje, że obejmie to przede wszystkim:

• Smartfony i tablety — urządzenia mobilne
• Pralki — zarówno automatyczne, jak i półautomatyczne
• Telewizory — odbiorniki telewizyjne
• Lodówki — urządzenia chłodnicze
• Zmywarki — zmywarki do naczyń
• Inne urządzenia AGD — wskazane w przepisach UE

Lista ta może być rozszerzana wraz z przyjmowaniem kolejnych unijnych przepisów dotyczących możliwości naprawy. Oznacza to, że w przyszłości prawo do naprawy może obejmować coraz więcej kategorii produktów.

Jakie obowiązki czekają producentów?

Najważniejszą zmianą dla konsumentów jest wprowadzenie obowiązku naprawy określonych produktów przez producenta. Jeżeli dany produkt będzie objęty przepisami dotyczącymi prawa do naprawy, producent będzie zobowiązany do wykonania naprawy, o ile będzie ona technicznie możliwa.

Producent nie będzie mógł odmówić naprawy wyłącznie dlatego, że urządzenie było wcześniej naprawiane przez niezależny serwis. Odmowa będzie możliwa jedynie wtedy, gdy wykaże, że naprawa jest obiektywnie niemożliwa.

Terminy naprawy

Produkcent będzie zobowiązany do wykonania naprawy w rozsądnym terminie, biorąc pod uwagę rodzaj produktu i charakterystykę usterki. Projekt ustawy nie określa sztywnych ram czasowych, lecz wskazuje na zasadę rozsądności — konsument nie powinien czekać miesiące na naprawę zwykłej awarii.

Obowiązki informacyjne

Projekt ustawy nakłada na producentów nowe obowiązki informacyjne. Będą oni musieli w łatwy i zrozumiały sposób udostępniać informacje dotyczące:

• Kosztów naprawy — przejrzysta kalkulacja wydatków
• Dostępności części zamiennych — jak długo będą dostępne części do produktu
• Czasu naprawy — orientacyjny czas realizacji
• Gwarancji na naprawę — jakie gwarancje obejmują naprawę

Dzięki temu konsumenci będą mogli łatwiej porównać koszty naprawy jeszcze przed oddaniem urządzenia do serwisu lub zdecydowaniem się na zupełnie nowy egzemplarz.

Jak prawo do naprawy wpłynie na konkurencję na rynku serwisów?

Jednym z celów nowych przepisów jest zwiększenie konkurencji na rynku usług naprawczych. Projekt przewiduje, że producenci nie powinni utrudniać napraw poprzez stosowanie rozwiązań technicznych lub programowych, które nie mają uzasadnienia — na przykład w zakresie bezpieczeństwa lub ochrony własności intelektualnej.

Producenci nie będą mogli bezpodstawnie utrudniać korzystania z:

• Części zamiennych pochodzących od niezależnych dostawców — o ile spełniają wymagania bezpieczeństwa
• Narzędzi diagnostycznych i naprawczych — umożliwiających serwisowanie poza autoryzowanymi serwisami
• Informacji technicznych — niezbędnych do przeprowadzenia naprawy

Może to ułatwić rozwój niezależnych serwisów oraz obniżyć koszty napraw, ponieważ konsumenci nie będą zmuszeni korzystać wyłącznie z autoryzowanych serwisów producenta.

Rozwiązania wspierające gospodarkę o obiegu zamkniętym

Projekt przewiduje również rozwiązania, które mogą okazać się bardzo korzystne dla konsumentów. Na czas naprawy przedsiębiorca będzie mógł zaoferować sprzęt zastępczy — nieodpłatnie albo za rozsądną opłatę.

Jeżeli naprawa okaże się niemożliwa, możliwe będzie również zaproponowanie produktu odnowionego (refurbished), który został profesjonalnie przywrócony do pełnej sprawności. Takie rozwiązania mają ograniczyć konieczność zakupu nowych urządzeń i wspierać gospodarkę o obiegu zamkniętym.

Nowością będzie również europejski formularz informacji o naprawie. Na wniosek konsumenta przedsiębiorca będzie musiał przekazać dokument zawierający najważniejsze informacje dotyczące planowanej naprawy. Dzięki temu konsument będzie mógł świadomie porównać oferty różnych serwisów przed podjęciem decyzji.

Czy prawo do naprawy obciąży sklepy internetowe?

W zakresie obowiązków dotyczących napraw — zasadniczo nie. Obowiązki te dotyczą producentów oraz podmiotów realizujących naprawy. Należy jednak pamiętać, że w przypadku braku producenta lub importera na terenie Unii Europejskiej, obowiązki mogą obciążyć także dystrybutorów.

Prawo do naprawy nie pozostanie jednak zupełnie obojętne dla sprzedawców w sklepach internetowych. Zmiany wynikające z nowelizacji ustawy będą dotyczyć również e-commerce’u, ale w innym wymiarze — przede wszystkim poprzez wzmocnienie obowiązków informacyjnych i transparentności.

Co to oznacza dla konsumentów?

Prawo do naprawy to jedna z największych zmian w ochronie konsumentów od wielu lat. Jej celem jest wydłużenie życia produktów, zwiększenie dostępności napraw oraz ograniczenie konieczności kupowania nowego sprzętu przy każdej awarii.

Dla konsumentów oznacza to konkretne korzyści:

1. Większa dostępność napraw — możliwość naprawy produktów nawet po zakończeniu gwarancji na rozsądnych warunkach
2. Niższe koszty — przejrzystość cen napraw i możliwość korzystania z niezależnych serwisów
3. Dłuższe użytkowanie sprzętu — wydłużenie praktycznego życia urządzeń zamiast wymiany na nowe
4. Mniejsza ilość elektrośmieci — zmniejszenie ilości zanieczyszczeń i odpadów elektronicznych
5. Świadome decyzje — dostęp do informacji umożliwiający porównanie ofert serwisów

Jeżeli projekt zostanie uchwalony w obecnym kształcie, konsumenci zyskają nowe uprawnienia, a producenci zostaną zobowiązani do większej przejrzystości oraz zapewnienia możliwości naprawy wybranych produktów także po zakończeniu odpowiedzialności sprzedawcy za brak zgodności towaru z umową. Zmiana z pewnością stanowić będzie niebagatelne wyzwanie dla producentów, ale jednocześnie szansę na bardziej zrównoważony model konsumpcji.