Nowa ustawa o frankach: przyspieszenie spraw i zwolnienie rat

Nowa ustawa przyspieszająca postępowania frankowe, przyjęta przez Senat bez zmian 29 maja 2026 roku, wprowadza przełomową zmianę dla kredytobiorców — automatyczne wstrzymanie obowiązku spłaty rat od momentu doręczenia pozwu bankowi. Przepisy czekają teraz na podpis prezydenta Karola Nawrockiego, a wejście w życie spodziewane jest w okresie wakacyjnym 2026 roku, po upływie 14 dni od publikacji w Dzienniku Ustaw.

Skala problemu frankowych sporów w polskich sądach

Przyjęcie ustawy nie jest przypadkiem — polskie sądy są przytłoczane sprawami frankowych kredytobiorców. Według danych dr Anety Wiewiórowskiej-Domagalskiej, pełnomocniczki Ministra Sprawiedliwości do spraw ochrony praw konsumenta, sytuacja jest krytyczna:

| Instancja sądowa | Udział spraw frankowych | Znaczenie || |---|---|---| | Sądy okręgowe | 25% wszystkich spraw cywilnych | Każda czwarta sprawa to franki | | Sądy apelacyjne | 70% postępowań oczekujących | Sądy drugiej instancji stały się sądami jednej sprawy | | Załatwienia w apelacji | 76% wszystkich załatwień | Dominacja spraw frankowych |

Ta dysproporcja powoduje, że inne sprawy cywilne czekają na rozpatrzenie przez lata. Nowa ustawa ma odciążyć wokandy i przywrócić normalny tok pracy wymiaru sprawiedliwości.

Automatyczne wstrzymanie spłaty rat — kluczowa zmiana

Najważniejszym rozwiązaniem wprowadzanym przez nowe przepisy jest automatyczne zawieszenie obowiązku spłaty kredytu z chwilą doręczenia bankowi pozwu. Do tej pory kredytobiorcy musieli składać osobne wnioski o zabezpieczenie roszczenia, co znacznie przedłużało postępowanie. Teraz proces jest uproszczony:

• Obowiązek spłaty rat ulega zawieszeniu z mocy prawa do prawomocnego zakończenia procesu
• Kredytobiorcy nie muszą już składać osobnych wniosków o zabezpieczenie
• Nieopłacanie rat w tym okresie nie będzie traktowane jako nienależyte wykonanie umowy
• Banki nie mogą wypowiedzieć umowy ani zgłosić zadłużenia do Biura Informacji Kredytowej z powodu braku płatności

Co to oznacza: Kredytobiorcy uzyskują realną ochronę przed konsekwencjami zawieszenia spłaty, co zmniejsza ich stres finansowy i pozwala skupić się na procesie sądowym bez obawy przed dodatkowymi karami czy pogorszeniem oceny kredytowej.

Kto skorzysta z nowych przepisów?

Ustawa dotyczy wyłącznie kredytów hipotecznych oraz pożyczek denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego. Osoby posiadające zobowiązania w innych walutach obcych (euro, dolary, jeny) nie będą mogły skorzystać z nowych regulacji.

Z dobrodziejstw ustawy skorzystają:

• Kredytobiorcy, których sprawy są w toku
• Osoby w postępowaniach apelacyjnych i kasacyjnych
• Spadkobiercy konsumentów
• Osoby, które przystąpiły do długu lub poręczyły za niego
• Podmioty ponoszące odpowiedzialność rzeczową za spłatę kredytu

Jednak przepisy nie będą stosowane w postępowaniach grupowych, upadłościowych ani restrukturyzacyjnych. Oznacza to, że osoby, których kredyty były powiązane z upadłymi instytucjami finansowymi (na przykład Getin Noble Bank), nie skorzystają z nowych ułatwień.

Przyspieszenie postępowań sądowych

Poza wstrzymaniem spłaty, ustawa wprowadza szereg mechanizmów mających przyspieszyć rozstrzyganie sporów:

Uproszczone procedury w sądach

Sędziowie będą mogli rozpoznawać sprawy na posiedzeniach niejawnych zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji. Świadków będzie można przesłuchiwać zdalnie, nawet jeśli strony zgłoszą sprzeciw. Strony będą mogły składać zeznania na piśmie, co zmniejszy liczbę rozpraw i przyspieszy postępowanie.

Orzeczenia w składach jednoosobowych

Orzeczenia w drugiej instancji będą wydawane co do zasady w składach jednoosobowych zamiast trzeosobowych. To znacznie usprawnić pracę sądów apelacyjnych i skróci czas oczekiwania na wyrok.

Uproszczone uzasadniania wyroków

Uzasadnienia orzeczeń będą mogły opierać się głównie na powołaniu się na dokumenty procesowe dostarczone przez strony, bez konieczności szczegółowego omówienia całej sprawy.

Zachęty dla banków do polubownego rozstrzygania

Ustawodawca wprowadził również mechanizmy mające skłonić banki do szybszego kończenia sporów. Przez sześć miesięcy od wejścia ustawy w życie banki będą mogły liczyć na zwrot połowy opłaty sądowej w przypadku cofnięcia pozwu, apelacji lub skargi kasacyjnej. To finansowa zachęta do zawarcia ugody zamiast prolongowania procesu.

Co to oznacza: Banki mają interes finansowy w szybkim rozstrzyganiu spraw, co może prowadzić do większej liczby ugód i szybszego zamknięcia sporów dla obydwu stron.

Wpływ na rynek nieruchomości

Szybsze rozstrzyganie sporów frankowych ma istotne znaczenie dla rynku nieruchomości i obrotu mieszkaniami. Przez lata wielu właścicieli nieruchomości pozostawało w zawieszeniu, nie mogąc sprzedać lokalu obciążonego sporną hipoteką lub zaciągnąć nowego kredytu na zakup większego mieszkania. Ostateczne unieważnienie umowy kredytowej w przyspieszonym trybie otwiera drogę do szybkiego wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej.

To z kolei pozwala na swobodne dysponowanie nieruchomością i powrót tysięcy konsumentów na aktywny rynek mieszkaniowy. Osoby, które przez lata były unieruchomione prawnie, będą mogły wreszcie sprzedać swoje mieszkania, kupić nowe lub zaciągnąć kredyt na inne cele.

Ostateczna decyzja prezydenta

Wejście ustawy w życie zależy teraz od decyzji prezydenta Karola Nawrockiego. Przedstawiciele organizacji zrzeszających kredytobiorców, w tym Stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu, początkowo zapowiadali wnioskowanie o weto. Jednak ostatecznie z ustawy usunięto zapisy dotyczące potrąceń, które były postrzegane jako zbyt korzystne dla sektora bankowego. Ta zmiana zmniejszyła opór organizacji konsumenckich.

Obecnie losy ustawy, która może zrewolucjonizować sytuację prawną i majątkową tysięcy polskich rodzin, spoczywają w rękach głowy państwa. Jej podpis otworzy nowy rozdział w historii sporów frankowych w Polsce i da nadzieję kredytobiorcom czekającym na sprawiedliwość przez wiele lat.