Greenwashing w Polsce: nowa ustawa wchodzi w życie bez okresu przejściowego

Ustawa wdrażająca unijną dyrektywę 2024/825 zacznie obowiązywać na terenie Polski 27 września 2026 r., wprowadzając surowe regulacje mające ograniczyć oszukańcze praktyki marketingowe związane z ekologią produktów. Przepisy będą miały bezpośredni wpływ na to, jak przedsiębiorcy mogą komunikować cechy środowiskowe swoich towarów konsumentom.

Czym jest greenwashing i dlaczego regulacje są konieczne?

Greenwashing to celowe wprowadzanie konsumentów w błąd poprzez przypisywanie produktom lub usługom cech ekologicznych, które w rzeczywistości nie posiadają. Firmy mogą posługiwać się niejasnym komunikatem, fałszywymi certyfikatami lub sugerować zaangażowanie w ochronę środowiska bez rzeczywistych działań. Nowa ustawa ma położyć kres tym praktykom poprzez wprowadzenie konkretnych zakazów i wymogów certyfikacyjnych.

Jakie czarne praktyki rynkowe będą zakazane?

Nowa regulacja wprowadza 12 nowych zakazanych praktyk rynkowych, które przedsiębiorcy będą musieli wyeliminować z swojej działalności marketingowej. Przepisy będą obowiązywać wszystkie podmioty oferujące towary na rynku polskim, niezależnie od ich wielkości.

Praktyki te dotyczą przede wszystkim:

• Wprowadzania konsumentów w błąd poprzez nieprawdziwe lub nieuzasadnione twierdzenia o cechach ekologicznych
• Posługiwania się niejasnym lub mylącym komunikatem dotyczącym wpływu produktu na środowisko
• Sugerowania zaangażowania w ochronę środowiska bez konkretnych dowodów

Jakie oznakowania ekologiczne będą dozwolone?

Przedsiębiorcy będą mogli posługiwać się wyłącznie oznaczeniami środowiskowymi, które spełniają określone warunki. Oznakowanie musi być albo certyfikowane przez uznaną jednostkę certyfikacyjną, albo ustanowione przez organy publiczne.

Dozwolone oznakowania obejmują:

• EU Ecolabel — europejski znak ekologiczny przyznawany produktom i usługom spełniającym wysokie normy środowiskowe
• ISO 14024 — międzynarodowy standard dotyczący deklaracji środowiskowych typu I
• Etykiety energetyczne — obowiązkowe oznakowania informujące o zużyciu energii przez urządzenia

Typ oznakowania	Źródło certyfikacji	Zastosowanie
EU Ecolabel	Uznana jednostka certyfikacyjna	Produkty i usługi
ISO 14024	Uznana jednostka certyfikacyjna	Produkty spełniające normy środowiskowe
Etykiety energetyczne	Organy publiczne	Urządzenia elektryczne

Akredytacji jednostek certyfikujących oznakowania ekologiczne w Polsce dokonuje Polskie Centrum Akredytacji. To oznacza, że firmy chcące certyfikować swoje produkty będą musiały współpracować z podmiotami zatwierdzonymi przez tę instytucję.

Co to oznacza dla kupujących i sprzedawców?

Dla konsumentów nowe przepisy oznaczają większą pewność, że oznakowania ekologiczne na produktach rzeczywiście odzwierciedlają rzeczywiste cechy środowiskowe towaru. Będą mogli polegać na tym, że certyfikaty pochodzą od uznanych jednostek, a nie są przyznawane arbitralnie przez producenta.

Dla przedsiębiorców zmiana będzie wymagać dostosowania strategii marketingowej. Firmy, które posługują się niejasnym komunikatem ekologicznym lub nieuzasadnionymi twierdzeniami, będą musiały zmienić podejście. Oznakowania będą wymagać certyfikacji, co wiąże się z dodatkowymi kosztami i procedurami.

Kluczową kwestią jest brak okresu przejściowego. Komisja Europejska odrzuciła możliwość wprowadzenia czasu przygotowawczego dla przedsiębiorców. To oznacza, że towary już znajdujące się na półkach sklepów będą musiały spełniać nowe wymogi od dnia wejścia ustawy w życie, bez możliwości sprzedaży starych zapasów pod poprzednimi oznaczeniami.

Kto będzie egzekwować nowe przepisy?

Odpowiedzialność za wprowadzenie i egzekwowanie nowych regulacji spoczywa na Prezesie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Urząd będzie monitorować rynek, badać skargi konsumentów i nakładać sankcje na podmioty naruszające przepisy.

UOKiK opublikuje wytyczne dla przedsiębiorców jeszcze w 2026 r., czyli przed wejściem ustawy w życie. Wytyczne będą zawierać praktyczne informacje na temat tego, jak interpretować przepisy i jakie działania są dozwolone, a jakie zakazane.

Jak przebiegała ścieżka legislacyjna ustawy?

Dyrektywa unijną 2024/825 została przyjęta przez Parlament Europejski w lutym 2024 r. Polska miała czas na jej wdrożenie do krajowego porządku prawnego.

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy 7 lipca 2026 r., a następnie trafił on do Sejmu 10 lipca 2026 r. Pierwsze czytanie w komisjach odbyło się 29 lipca 2026 r.

W procesie konsultacji publicznych uczestniczyło ponad 30 podmiotów, które zgłosiły łącznie 125 uwag. Prekonsultacje ruszyły już w 2024 r., ale tempo prac legislacyjnych było powolne.

Opozycja zgłosiła zastrzeżenia do projektu. Posłanka Agnieszka Górska z klubu PiS złożyła wniosek o odrzucenie projektu w całości, wskazując na „wyjątkowy gniot” w procesie legislacyjnym — dyrektywa była znana od lutego 2024 r., a projekt ustawy trafił do Sejmu dopiero w lipcu 2026 r., tuż przed terminem wdrożenia.

Jakie są główne wyzwania dla przedsiębiorców?

Przedsiębiorcy będą musieli przejść na nowe oznakowania i certyfikaty w krótkim czasie. Brak okresu przejściowego oznacza, że nie będą mogli stopniowo wycofywać starych produktów — będą zmuszeni do natychmiastowego dostosowania się do nowych wymogów.

Dodatkowo, certyfikacja produktów wiąże się z kosztami i czasem. Firmy będą musiały współpracować z akredytowanymi jednostkami certyfikacyjnymi, co może być wyzwaniem dla mniejszych przedsiębiorstw.

Wytyczne UOKiK, które będą opublikowane w 2026 r., będą kluczowe dla zrozumienia, jak dokładnie interpretować przepisy i jakie działania będą uważane za naruszenie ustawy.

Nowa regulacja jest odpowiedzią na rosnący problem greenwashingu na rynku europejskim. Polska, wdrażając dyrektywę 2024/825, przyłącza się do wysiłków mających na celu zwiększenie przejrzystości komunikacji ekologicznej i ochronę konsumentów przed oszukańczymi praktykami marketingowymi.