Limit płatności gotówką od 2027 r. — co zmieni się w Polsce?

Od 10 lipca 2027 roku w całej Unii Europejskiej wejdzie w życie nowe rozporządzenie ograniczające płatności gotówkowe za towary i usługi do maksymalnie 10 000 euro. Zmiana wynika z przyjętego już rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1624, które ma na celu zwalczanie prania pieniędzy, finansowania terroryzmu i szarej strefy.

Jaki będzie limit płatności gotówką w Polsce?

Polska, podobnie jak inne kraje członkowskie UE, będzie zobowiązana dostosować krajowe przepisy do nowych wymogów unijnych. Jednak rozporządzenie daje państwom członkowskim możliwość przyjęcia niższego limitu niż 10 000 euro. Polska może skorzystać z tego uprawnienia, ale decyzja będzie podjęta po konsultacji z Europejskim Bankiem Centralnym. Aktualnie nie ma jeszcze pewności, jaki pułap zostanie wybrany w naszym kraju — może to być kwota znacznie niższa niż unijny standard.

Dla porównania, 10 000 euro to orientacyjnie około 42 000–45 000 zł (przy aktualnym kursie euro), ale rzeczywista wartość będzie zależeć od kursu waluty w momencie wdrożenia przepisu.

Do kogo będą się stosować nowe limity?

Ograniczenia dotyczą osób prowadzących handel towarami lub świadczących usługi — czyli przedsiębiorców. Przepis obowiązywać będzie także konsumentów, którzy dokonują codziennych prywatnych zakupów u przedsiębiorców. Jednak istnieją istotne wyjątki:

• Płatności między osobami prywatnymi — limity nie dotyczą transakcji między osobami fizycznymi, które nie działają w ramach swoich obowiązków zawodowych (np. sprzedaż używanych rzeczy między przyjaciółmi);
• Wpłaty w bankach — płatności i depozyty dokonywane w lokalach instytucji kredytowych, dostawców pieniądza elektronicznego i dostawców usług płatniczych są wyłączone z ograniczeń;
• Sektor piłkarski — agenci piłkarscy i kluby piłkarskie będą musiały dostosować się do przepisów dopiero od 10 lipca 2029 roku, czyli dwa lata później.

Jakie będą konsekwencje naruszenia limitu?

Państwa członkowskie będą zobowiązane wprowadzić odpowiednie sankcje wobec osób fizycznych i prawnych, które naruszą limit płatności gotówką. Wymiar kar będzie ustalany zgodnie z krajowymi przepisami prawa, ale musi być proporcjonalny do powagi naruszenia i skutecznie zniechęcać do powtarzania tego rodzaju przestępstw.

Czy Polacy chcą limitów płatności gotówką?

Społeczne poparcie dla nowych regulacji jest zdecydowanie niskie. Według badania Rankomat.pl przeprowadzonego na reprezentatywnej próbie:

Stanowisko	Procent Polaków
Przeciwni limitom	55%
Popierający limity	20%
Bez zdania	25%

Wśród przeciwników limitów płatności gotówką najczęściej pojawiają się konkretne obawy:

• Swoboda wyboru — 71% przeciwników chce mieć prawo decydowania o formie i wysokości płatności
• Prywatność — 57% nie chce, aby instytucje finansowe miały wgląd w ich wydatki
• Niezależność od systemów cyfrowych — 48% obawia się uzależnienia od elektronicznych form płatności
• Bezpieczeństwo techniczne — 45% boi się problemów z płatnościami w przypadku awarii prądu lub internetu
• Obawy o przyszłość gotówki — 45% uważa, że limity mogą być krokiem w stronę całkowitego wycofania gotówki
• Wykluczenie cyfrowe — 38% obawia się, że przepisy mogą postawić w niekorzystnej sytuacji osoby słabiej korzystające z technologii
• Brak zaufania — 35% wyraża wątpliwości wobec instytucji bankowych i podatkowych

Zwolennicy limitów (20% badanych) argumentują przede wszystkim walką z szarą strefą i przestępczością. 54% zwolenników uważa, że przepisy ograniczą szarą strefę, a po 47% wskazuje na zwiększenie bezpieczeństwa transakcji i lepszą kontrolę przepływu pieniędzy.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli jesteś zwykłym konsumentem, zmiana będzie miała znaczenie przede wszystkim przy większych zakupach. Od lipca 2027 roku nie będziesz mógł zapłacić gotówką za towar lub usługę, jeśli transakcja przekroczy limit (10 000 euro w UE lub niższy w Polsce). Dotyczy to zarówno pojedynczych operacji, jak i kilku powiązanych ze sobą płatności, które mogą być interpretowane jako jedna transakcja.

W praktyce oznacza to, że przy zakupach takich jak samochód, nieruchomość, meble czy elektronika, będziesz zmuszony użyć karty, przelewu bankowego, BLIK-a lub innej cyfrowej formy płatności. Jednocześnie, jeśli Polska zdecyduje się na niższy limit niż unijny standard, ograniczenia mogą dotknąć również zwykłych codziennych zakupów.

Warte uwagi jest, że Narodowy Bank Polski informuje o stale rosnącej wartości gotówki w obiegu — w najbliższym czasie przekroczy 500 miliardów złotych. To dowód, że Polacy nadal chętnie posługują się gotówką, mimo popularności kart, BLIK-a i portfeli cyfrowych. Nowe przepisy mogą zatem spotkać się z oporem społecznym, szczególnie wśród osób cenią sobie prywatność i niezależność od systemów elektronicznych.

Ważne jest również, że przepisy wejdą w życie automatycznie — Polska nie musi ich implementować, bo rozporządzenia UE (w przeciwieństwie do dyrektyw) obowiązują bezpośrednio. Jedynym wyborem dla naszego kraju jest podjęcie decyzji, czy utrzymać unijny limit 10 000 euro, czy przyjąć pułap niższy.