VAT i cło na chiński towar w sklepie z UE – kiedy zapłacisz dopłatę

Kupujesz towar w sklepie z adresem w Unii Europejskiej, ale wysyłany jest bezpośrednio z Chin – czy VAT i cło są już uwzględnione w cenie? Odpowiedź nie jest oczywista i zależy od kilku czynników: skąd faktycznie pochodzi towar, jaka jest jego wartość oraz czy sprzedawca stosuje procedurę IOSS (Import One Stop Shop).

Czy europejski adres sklepu oznacza brak dodatkowych opłat?

Nie. To, że sklep ma siedzibę w UE, wcale nie oznacza, że wszystkie formalności importowe zostały rozliczone. Decyduje faktyczne pochodzenie towaru i model transakcji handlowej. Jeśli towar jedzie bezpośrednio z Chin do Polski, mamy do czynienia z importem towarów z państwa trzeciego, co powoduje obowiązek zapłaty VAT niezależnie od tego, gdzie siedzi sprzedawca.

Zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług z 11 marca 2004 r., import towarów z terytorium państwa trzeciego na terytorium Unii Europejskiej podlega VAT. To fundamentalna zasada – nie można jej obejść tylko dlatego, że zamówienie złożyłeś w sklepie europejskim.

Kiedy procedura IOSS chroni przed dopłatą VAT?

Procedura IOSS (Import One Stop Shop) to szczególny sposób rozliczenia VAT dla przesyłek importowanych o wartości do 150 euro. Jeśli sprzedawca lub platforma handlowa prawidłowo ją stosuje, VAT jest pobierany już przy sprzedaży, a nie przy dostarczeniu paczki. Dla konsumenta oznacza to zwykle brak dodatkowej dopłaty od kuriera.

Jednak IOSS ma bardzo konkretny zakres zastosowania. Procedura działa tylko wtedy, gdy:

• towar jest wysyłany bezpośrednio z państwa trzeciego (np. Chin) do konsumenta w UE,
• rzeczywista wartość przesyłki nie przekracza 150 euro,
• sprzedawca lub platforma rzeczywiście korzysta z IOSS i prawidłowo podaje numer IOSS przy imporcie.

Jeśli którykolwiek z tych warunków nie jest spełniony, IOSS nie zadziała. Wiele sklepów deklaruje, że „ma OSS” (One Stop Shop), ale to nie to samo co IOSS. OSS dotyczy głównie sprzedaży wewnątrzunijnych i usług, a nie importu z Chin. Dla konsumenta oznacza to, że zapewnienie sprzedawcy o posiadaniu OSS nie gwarantuje zwolnienia z VAT przy imporcie.

Jaki jest limit wartości, poniżej którego nie płacę cła?

Towary o wartości poniżej 150 euro są zwolnione z cła importowego. Wynika to z rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 o wspólnotowym systemie zwolnień celnych. Jednak – i to jest ważne – zwolnienie z cła nie oznacza automatycznie zwolnienia z VAT.

Od 1 lipca 2021 r. nie obowiązuje już ogólne zwolnienie z VAT dla małych przesyłek. Przesyłka do 150 euro może być zwolniona z VAT tylko wtedy, gdy spełnione są warunki z ustawy o podatku od towarów i usług, przede wszystkim gdy VAT został już pobrany przy sprzedaży przez podmiot ułatwiający sprzedaż (czyli platformę lub sklep).

Aspekt	Przesyłka do 150 euro	Przesyłka powyżej 150 euro
Zwolnienie z cła	Tak	Nie
Zwolnienie z VAT	Tylko przy IOSS i prawidłowym numerze	Brak automatycznego zwolnienia
Gdzie pobierany VAT	Przy sprzedaży (jeśli IOSS) lub przy dostarczeniu	Przy dostarczeniu
Procedura IOSS	Może mieć zastosowanie	Nie ma zastosowania

Co to oznacza dla Ciebie jako konsumenta?

Zanim złożysz zamówienie u sprzedawcy z UE na chiński towar, warto wiedzieć, że istnieje realne ryzyko, iż będziesz musiał zapłacić dodatkowy VAT przy dostarczeniu paczki. Przewoźnik (kurier, operator pocztowy lub przedstawiciel celny) może zażądać płatności przed wydaniem przesyłki, nawet jeśli sprzedawca zapewniał, że „nic nie dopłacisz”.

Praktycznie oznacza to:

• Sprawdź, czy sklep wyraźnie deklaruje stosowanie procedury IOSS i podaje numer IOSS w dokumentach zamówienia.
• Czytaj regulamin sklepu i warunki dostawy – powinny zawierać informacje o tym, gdzie faktycznie znajduje się towar.
• Jeśli towar znajduje się już w magazynie na terenie UE i jest stamtąd wysyłany, sytuacja jest zupełnie inna – wtedy nie mamy importu z Chin i obowiązują inne zasady VAT.
• Zwróć uwagę na całkowitą cenę podaną przez sprzedawcę. Zgodnie z ustawą o prawach konsumenta z 30 maja 2014 r., przedsiębiorca powinien w jasny sposób podać łączną cenę i wszelkie dodatkowe koszty przed zawarciem umowy.

Jeśli sprzedawca podał mylące informacje o całkowitym koszcie, a później okazało się, że trzeba zapłacić VAT, możesz wnieść reklamację na podstawie przepisów o nieuczciwych praktykach rynkowych lub rękojmi kontraktowej za nienależyte wykonanie umowy.

Czy mogę sprawdzić przed zakupem, czy będę musiał płacić dopłatę?

Częściowo tak. Przed złożeniem zamówienia powinnaś sprawdzić:

• gdzie faktycznie znajduje się towar (magazyn w Chinach czy w UE),
• czy sklep wyraźnie deklaruje stosowanie IOSS,
• jaka jest rzeczywista wartość przesyłki (nie zawsze cena katalogowa = wartość dla celnika),
• czy w regulaminie sklepu są informacje o VAT i opłatach importowych.

Jednak nawet te informacje nie dają pełnej gwarancji. Jeśli model rozliczenia okaże się nieprawidłowy, a numer IOSS nie zostanie prawidłowo użyty przy odprawie celnej, VAT importowy może być pobrany przy dostarczeniu. Zapewnienie sprzedawcy stanowi co najwyżej podstawę do późniejszej reklamacji wobec niego, ale nie chroni Cię przed żądaniem płatności przez przewoźnika.

Ryzyko istnieje – szczególnie w przypadku małych sklepów, które mogą nie w pełni rozumieć procedury IOSS lub nie mają dostępu do systemu do jej prawidłowego stosowania.